Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

Oś czasu historii Kościoła: 113 wydarzeń od Pięćdziesiątnicy do dziś, ze znakiem, rokiem, miejscem i źródłem biblijnym.

Mapa Kościoła

Interaktywna oś czasu dwóch tysięcy lat Kościoła

Od Pięćdziesiątnicy po dzień dzisiejszy, wydarzenie po wydarzeniu, każde ze swoim znakiem.

Wygląd

Kościół nie zaczął się od księgi, lecz od pewnego poranka w Jerozolimie, gdy nad dwunastoma przestraszonymi ludźmi powiał wiatr, a oni wyszli na ulicę, mówiąc wszystkimi językami świata. Wszystko, co następuje na tej osi, wyrasta z tamtego dnia.

Zebrano tu wydarzenia, które prowadziły Kościół przez dwa tysiące lat: sobory, na których broniono wiary, męczenników, którzy zapłacili za nią życiem, mnichów, którzy ocalili księgi, misjonarzy, którzy przepłynęli oceany, i tych, którzy na chorwackiej ziemi wznieśli pierwsze kościoły i pierwsze pismo. Każde wydarzenie ma swój znak, swój rok i swoje miejsce w Piśmie.

Wiek apostolski33 – 100

33

Zesłanie Ducha Świętego

Duch Święty zstępuje na Apostołów

W jerozolimskim Wieczerniku Duch Święty zstępuje na Apostołów, a Kościół tego samego dnia wychodzi do ludzi.

Dziesięć dni po Wniebowstąpieniu Apostołowie trwali na modlitwie wraz z Maryją w Wieczerniku. Nagle dał się słyszeć szum z nieba, jakby uderzenie gwałtownego wiatru, i nad każdym z nich ukazały się języki ognia. Piotr wyszedł przed tłum przybyły ze wszystkich narodów pod niebem i każdy słyszał go we własnym języku. Tego dnia ochrzczono trzy tysiące ludzi. Kościół narodził się w Jerozolimie i od pierwszego dnia przemawia wszystkimi językami świata.

Miejsce: Jerozolima

W Biblii: Dz 2,1-4A gdy się spełniały dni Pięćdziesiątnice, byli wszyscy wespółek na temże miejscu.Dz 2,41Którzy tedy przyjęli mowę jego, ochrzczeni są: i przystało dnia onego jakoby trzy tysiące dusz.

34

Pierwszy męczennik

Szczepan umiera modląc się za swoich zabójców

Diakon Szczepan daje świadectwo o Chrystusie przed Wysoką Radą i zostaje ukamienowany poza murami.

Szczepan był jednym z siedmiu mężów ustanowionych przez Apostołów do posługi przy stołach. Oskarżony o bluźnierstwo, przedstawił przed Sanhedrynem całą historię zbawienia i zakończył oskarżeniem sędziów. Gdy wyprowadzano go z miasta, ujrzał otwarte niebiosa i Syna Człowieczego stojącego po prawicy Ojca. Umierając, modlił się, aby nie poczytano im tego grzechu. Szat kamienujących pilnował młodzieniec imieniem Szaweł.

Miejsce: Jerozolima

W Biblii: Dz 7,55-56A będąc pełen Ducha S. patrząc pilnie w niebo, ujrzał chwałę Bożą i Jezusa stojącego po prawicy Bożéj. I rzekł: Oto widzę niebiosa otworzone, a Syna człowieczego stojącego po prawicy Bożéj.Dz 7,59-60A klęknąwszy na kolana, zawołał głosem wielkim, mówiąc: Panie! nie przyczytaj im tego grzechu. A to rzekłszy, zasnął w Panu. A Szaweł zezwalał na zabicie jego.

36

Nawrócenie

Szaweł upada pod Damaszkiem i powstaje jako Paweł

Prześladowca Kościoła zostaje porażony światłem w drodze do Damaszku i pyta Pana, co ma czynić.

Szaweł wiózł listy od arcykapłana, aby uwięzić chrześcijan w Damaszku i sprowadzić ich do Jerozolimy. W pobliżu miasta olśniła go światłość z nieba i usłyszał głos: Szawle, Szawle, dlaczego Mnie prześladujesz? Przez trzy dni był niewidomy, nie jadł i nie pił. Ananiasz nałożył na niego ręce, z jego oczu opadły łuski i natychmiast przyjął chrzest. Prześladowca stał się Apostołem Narodów.

Miejsce: Damaszek

W Biblii: Dz 9,3-6A gdy jechał, stało się, że się przybliżał do Damaszku, i z prędka zewsząd oświeciła go światłość z nieba.Ga 1,15-16Lecz gdy się podobało temu, który mię odłączył z żywota matki mojéj i wezwał przez łaskę swoję,

36

Etiopia

Filip chrzci dworzanina królowej Etiopii

Na pustynnej drodze do Gazy diakon Filip wyjaśnia Izajasza dostojnikowi, który prosi o chrzest.

Anioł posłał Filipa na drogę prowadzącą z Jerozolimy do Gazy. Spotkał tam wóz, na którym etiopski dostojnik, zarządca skarbu królowej Kandaki, czytał proroctwo Izajasza o baranku prowadzonym na rzeź. Filip usiadł obok niego i głosił mu Jezusa. Gdy dotarli do wody, dworzanin zapytał, co stoi na przeszkodzie, aby został ochrzczony. Obaj zeszli do wody i Etiopia zyskała swego pierwszego wyznawcę.

Miejsce: Droga do Gazy

W Biblii: Dz 8,30-31A przybiegłszy Filip, usłyszał go czytającego Izajasza proroka, i rzekł: Mniemasz, że rozumiesz, co czytasz?Dz 8,36-38A gdy jechali drogą, przyszli do jednéj wody, i rzekł rzezaniec: Oto woda! Co mi jest na przeszkodzie, abych nie był ochrzczon?

40

Pierwsi poganie

Piotr chrzci setnika Korneliusza w Cezarei

Wizja płótna spuszczonego z nieba ukazuje Piotrowi, że Bóg nie czyni różnic między ludźmi.

Korneliusz był rzymskim setnikiem, mężem pobożnym i dobroczynnym, lecz poganinem. Gdy jego posłańcy szli po Piotra, Apostoł na dachu domu w Jaffie ujrzał płótno z wszelkimi zwierzętami i usłyszał: Co Bóg oczyścił, o tym ty nie mów, że jest nieczyste. W Cezarei Duch Święty zstąpił na cały dom, zanim jeszcze przyjęli chrzest. Piotr uznał, że nikt nie może odmówić wody tym, którzy otrzymali Ducha.

Miejsce: Cezarea Nadmorska

W Biblii: Dz 10,13-15I stał się głos do niego: Wstań Pietrze! zabijaj a jedz.Dz 10,34-35A Piotr otworzywszy usta swe, rzekł: Prawdziwiem doznał, Bóg na osoby nie ogląda.

43

Imię

W Antiochii uczniów po raz pierwszy nazwano chrześcijanami

W trzecim mieście Cesarstwa rodzi się Kościół, w którym Żydzi i Grecy zasiadają przy jednym stole.

Po śmierci Szczepana rozproszeni wierni przybyli do Antiochii i zaczęli głosić Dobrą Nowinę również Grekom. Jerozolima wysłała Barnabę, by zbadał sprawę, a on sprowadził Pawła z Tarsu. Przez cały rok wspólnie nauczali wielki tłum. W tym mieście po raz pierwszy nazwano uczniów chrześcijanami. Z portu w Antiochii wyruszą później wszystkie trzy wyprawy misyjne Pawła.

Miejsce: Antiochia Syryjska

W Biblii: Dz 11,20-21A byli niektórzy z nich mężowie Cypryjczycy i Cyrenejczycy, którzy gdy weszli do Antyochii, mówili i do Greków, opowiadając Pana Jezusa.Dz 11,26I cały rok bawili się tam w kościele i uczyli rzeszę obfitą, tak iż najpierwéj nazwano w Antyochii ucznie Chrześcijany.

44

Jakub Większy

Herod ścina mieczem pierwszego Apostoła

Jakub, brat Jana, jako pierwszy z Dwunastu oddał życie. Jego grób w Composteli staje się celem Europy.

Herod Agrippa kazał ściąć mieczem Jakuba, a widząc, że spodobało się to ludowi, uwięził także Piotra. Jakub wcześniej głosił Ewangelię na krańcach zachodu, w Hiszpanii. Jego ciało przeniesiono do Galicji i spoczywa w Santiago de Compostela. Do jego grobu od stuleci prowadzi szlak przemierzany przez Europę także dzisiaj, znaczony muszlą pielgrzyma.

Miejsce: Jerozolima, Compostela

W Biblii: Dz 12,1-2A onegóż czasu oburzył się mocą król Herod, aby utrapił niektóre z kościoła.Mk 10,38-39A Jezus im rzekł: Nie wiecie, ocz prosicie. Możecie pić kielich, który Ja piję? albo być chrzczeni chrztem, którym się Ja chrzczę?

49

Sobór Apostolski

Sobór Jerozolimski otwiera drzwi dla pogan

Apostołowie i starsi postanawiają, że poganin nie musi stawać się żydem, aby zostać chrześcijaninem.

Z Antiochii przybyli Paweł i Barnaba z pytaniem mogącym podzielić Kościół: czy nawrócony poganin musi poddać się obrzezaniu. Piotr powstał i zaświadczył, że Bóg nie uczynił różnicy między nimi, a Jakub ogłosił postanowienie. Do Antiochii wysłano list ze słowami, które Kościół powtarza po dziś dzień: Postanowiliśmy bowiem, Duch Święty i my. Od tamtej pory Ewangelia należy do wszystkich narodów.

Miejsce: Jerozolima

W Biblii: Dz 15,7-11A gdy było wielkie gadanie, wstawszy Piotr, rzekł do nich: Mężowie bracia! wy wiecie, że od dawnych dni Bóg obrał między nami, aby przez usta moje poganie słuchali słowa Ewangelii i wierzyli.Dz 15,28Albowiem zdało się Duchowi świętemu i nam, abyśmy więcej nie kładli na was ciężaru, oprócz tych potrzebnych,

50

Europa

Paweł przeprawia się do Macedonii i Europa przyjmuje Ewangelię

Nocne widzenie wzywającego Macedończyka prowadzi Apostoła przez morze do Filippi.

W Troadzie Paweł ujrzał w nocy Macedończyka, który prosił: Przepraw się do Macedonii i pomóż nam! Natychmiast zaczęli szukać statku. W Filippi, rzymskiej kolonii, jako pierwsza ochrzciła się Lidia, handlarka purpurą, a jej dom stał się pierwszym Kościołem w Europie. Po biczowaniu i wtrąceniu do lochu, śpiewając o północy, Apostołowie przeżyli trzęsienie ziemi i ochrzcili strażnika więzienia wraz z całą jego rodziną.

Miejsce: Troada, Filippi

W Biblii: Dz 16,9-10I ukazało się Pawłowi w nocy widzenie: Mąż niektóry Macedończyk stanął i prosił go i mówił: Przyszedłszy do Macedonii, ratuj nas.Dz 16,14-15A niektóra niewiasta, imieniem Lidya, z miasta Tyatyrskiego, która szarłat przedawała, chwaląca Boga słuchała: któréj Pan otworzył serce, aby przykłoniła do tego, co powiadał Paweł.

64

Prześladowanie Nerona

Piotr i Paweł dają świadectwo krwi w Rzymie

Po pożarze Rzymu Neron obwinia chrześcijan. Piotr ginie na Wzgórzu Watykańskim, Paweł przy Drodze Ostyjskiej.

Piotr zażądał, by ukrzyżowano go głową w dół, nie uważał się bowiem za godnego umrzeć tak jak jego Pan. Paweł jako obywatel rzymski został ścięty mieczem trzy mile za miastem. Prześladowanie było krwawe: chrześcijan zaszywano w skóry dzikich zwierząt i rzucano psom na pożarcie, a innych palono jako pochodnie w ogrodach cesarskich. Nad grobami obu Apostołów wzniesiono bazyliki, które stoją po dziś dzień.

Miejsce: Rzym

W Biblii: J 21,18-19Zaprawdę, zaprawdę powiadam tobie: Gdyś był młodszym, opasowałeś się i chodziłeś, kędyś chciał; lecz gdy się starzejesz, wyciągniesz ręce twe, a inny cię opasze i poprowadzi, gdzie ty nie chcesz.2 Tm 4,6-8Bądź trzeźwym; bo mię już ofiarować mają, i czas rozwiązania mego nadchodzi.

70

Zburzenie Świątyni

Świątynia Jerozolimska upada, a Kościół uchodzi do Pelli

Rzymskie legiony zrównują Świątynię z ziemią, tak jak Jezus zapowiedział czterdzieści lat wcześniej.

Tytus poprowadził oblężenie trwające pięć miesięcy i dziewiątego dnia miesiąca Ab Świątynia spłonęła. Z budowli pozostał jedynie mur oporowy. Jezus zapowiedział to, wskazując na kamienie: Nie zostanie kamień na kamieniu. Chrześcijanie z Jerozolimy, pamiętając to ostrzeżenie, przed oblężeniem przekroczyli Jordan, uchodząc do Pelli, i ocaleli. Od tej chwili drogi Synagogi i Kościoła ostatecznie się rozchodzą.

Miejsce: Jerozolima

W Biblii: Mt 24,1-2A wyszedłszy Jezus z kościoła, szedł, i przystąpili uczniowie jego, aby mu ukazali budowania kościelne.Łk 21,20-21A gdy ujrzycie Jeruzalem wojskiem obtoczone, tedy wiedzcie, żeć się przybliżyło spustoszenie jego.

95

Apokalipsa

Jan pisze na Patmos ostatnią księgę Biblii

Zesłany na skalistą wyspę ostatni żyjący Apostoł otrzymuje wizję końca czasów i zwycięstwa Baranka.

Domicjan wygnał Jana na wyspę Patmos z powodu słowa Bożego i świadectwa Jezusa. Tam w dzień Pański usłyszał za sobą głos potężny jak trąba, a obróciwszy się, ujrzał Syna Człowieczego pośród siedmiu złotych świeczników. Spisał siedem listów do Kościołów Azji Mniejszej oraz wizje sięgające nowego Jeruzalem. Biblię zamyka modlitwa, którą Kościół nieustannie czuwa: Przyjdź, Panie Jezu!

Miejsce: Patmos

W Biblii: Ap 1,9-11Ja, Jan, brat wasz i uczęstnik ucisku i w królestwie i w cierpliwości w Chrystusie Jezusie, byłem na wyspie, którą zowią Patmos, dla słowa Bożego i świadectwa Jezusa.Ap 22,20Mówi, który świadectwo daje o tem: Zaiste przyjdę rychło. Amen. Przyjdź, Panie Jezu!

Wiek męczenników100 – 313

107

Ignacy Antiocheński

Siedem listów w drodze na pożarcie lwom

Prowadzony w kajdanach do Rzymu biskup Antiochii pisze do Kościołów listy czytane przez osiemnaście wieków.

Ignacy był trzecim biskupem Antiochii i uczniem apostoła Jana. Prowadzony przez Azję Mniejszą, na każdym postoju pisał do Kościołów wychodzących mu na spotkanie. Błagał wiernych, by nie przeszkadzali w jego męczeństwie: Jestem Bożą pszenicą i zostanę starty zębami dzikich zwierząt. Jako pierwszy zapisał nazwę Kościół Katolicki i nakazał, by niczego nie czynić bez biskupa. W rzymskim amfiteatrze dopełnił tego, co opisał.

Miejsce: Antiochia → Rzym

W Biblii: J 12,24Zaprawdę, zaprawdę mówię wam: Jeźli ziarno pszeniczne wpadłszy w ziemię, nie obumrze, samo zostawa; lecz jeźli obumrze, wielki owoc przynosi.

112

List Pliniusza

Rzymski namiestnik pisze do cesarza o dziwnym nowym zabobonie

Pliniusz Młodszy pyta Trajana, jak postępować z chrześcijanami, i opisuje ich zgromadzenia przed świtem.

Jako namiestnik Bitynii Pliniusz przedstawił cesarzowi Trajanowi to, czego dowiedział się podczas torturowania dwóch diakonis: chrześcijanie zbierają się przed świtem, śpiewają pieśń Chrystusowi jako Bogu i zobowiązują się przysięgą nie kraść, nie oszukiwać ani nie kłamać. Nie stwierdził żadnego przestępstwa. Trajan odpowiedział, że nie należy ich wyszukiwać, lecz zadenuncjowani i odmawiający złożenia ofiary muszą umrzeć. To najstarsze pogańskie świadectwo o kulcie chrześcijańskim.

Miejsce: Bitynia

W Biblii: 1 P 3,15-16Lecz Pana Chrystusa święćcie w sercach waszych; zawżdy gotowymi będąc ku dosyć uczynieniu każdemu domagającemu się od was sprawy o téj nadziei, która w was jest;

155

Polikarp ze Smyrny

Osiemdziesiąt sześć lat służę mojemu Królowi

Starzec, który słuchał apostoła Jana, nie chce wyprzeć się Chrystusa i płonie na stadionie w Smyrnie.

Prokonsul zaoferował mu wolność, jeśli się wyrzeknie wiary. Polikarp odpowiedział: Osiemdziesiąt sześć lat Mu służę i nic złego mi nie uczynił. Jakże mógłbym znieważyć mego Króla, który mnie zbawił? Nie przybito go nawet do pala, gdyż obiecał, że się nie poruszy. Jego wierni zebrali kości cenniejsze niż złoto, tak rozpoczyna się kult relikwii męczenników.

Miejsce: Smyrna

W Biblii: Ap 2,10Nic się nie bój tego, co masz cierpieć. Oto ma wrzucić djabeł niektóre z was do ciemnice, abyście byli kuszeni; i będziecie mieć ucisk przez dziesięć dni. Bądź wierny aż do śmierci, a dam ci wieniec żywota.

165

Justyn Filozof

Filozof broni wiary przed cesarzem i płaci za to życiem

Pierwszy chrześcijański apologeta pisze do cesarza obronę wiary i pozostawia najstarszy opis mszy.

Justyn poznał wszystkie szkoły filozoficzne swoich czasów, dopóki nad brzegiem morza nie podszedł do niego starzec i nie skierował go ku prorokom. W Rzymie otworzył szkołę i skierował do cesarza Antonina swą Apologię, opisując, jak chrześcijanie gromadzą się w niedzielę, czytają pisma apostołów i proroków, składają chleb i wino oraz niosą pomoc ubogim. Skazany wraz z sześcioma uczniami, poniósł śmierć przez ścięcie.

Miejsce: Rzym

W Biblii: 1 P 3,15Lecz Pana Chrystusa święćcie w sercach waszych; zawżdy gotowymi będąc ku dosyć uczynieniu każdemu domagającemu się od was sprawy o téj nadziei, która w was jest;

177

Męczennicy z Lyonu

Niewolnica Blandyna przeżywa wszystkich swoich oprawców

W Lyonie i Vienne prześladowanie pochłania czterdzieści osiem ofiar. Drobna dziewczyna trwa mężnie do końca.

Oprawcy zmieniali się od rana do wieczora i przyznawali, że opadli z sił. Blandyna na każde pytanie odpowiadała tym samym zdaniem: Jestem chrześcijanką i u nas nie czyni się nic złego. Zawieszona na palu na arenie, dla współwyznawców wyglądała jak ukrzyżowany Chrystus. Zmarła jako ostatnia, po biczach, rozżarzonym krześle i sieci rzuconej przed byka. Był z nią piętnastoletni Pontyk.

Miejsce: Lyon

W Biblii: Rz 8,35-37Któż tedy nas odłączy od miłości Chrystusowéj? Utrapienie? czyli ucisk? czyli głód? czyli nagość? czyli niebezpieczeństwo? czyli prześladowanie? czyli miecz?

180

Ireneusz z Lyonu

Przeciw herezjom: reguła wiary przeciwko gnozie

Biskup Lyonu zbija twierdzenia gnostyków i jako pierwszy wykazuje, że są cztery ewangelie i tyle ich być musiało.

Ireneusz jako chłopiec słuchał Polikarpa, który z kolei słuchał Jana, więź była bezpośrednia i doskonale o tym wiedział. W pięciu księgach dzieła Przeciw herezjom wykazał, że nie istnieje nauka tajemna: to, co głosili apostołowie, przechowywane jest jawnie w ufundowanych przez nich Kościołach. Jemu zawdzięczamy wiekopomne słowa: Chwałą Boga jest żyjący człowiek.

Miejsce: Lyon

W Biblii: 2 Tm 1,13-14Miej wzór zdrowych słów, któreś odemnie słyszał, w wierze i w miłości w Chrystusie Jezusie.

203

Perpetua i Felicyta

Dziennik młodej matki z lochu w Kartaginie

Perpetua opisuje swoje uwięzienie i doznawane wizje. Obok niej trwa niewolnica Felicyta, która powiła dziecko w celi.

Perpetua była młodą arystokratką karmiącą niemowlę. Ojciec błagał ją, by wyparła się wiary; ona wskazała na naczynie i odparła, że nie może nazwać go inaczej, niż czym jest, ani samej siebie nazwać inaczej niż chrześcijanką. W widzeniu ujrzała drabinę sięgającą nieba najeżoną ostrzami, a pod nią smoka, któremu zdeptała głowę. Jej zapiski to najstarszy tekst zachowany spod pióra chrześcijanki.

Miejsce: Kartagina

W Biblii: Rdz 28,12I ujrzał we śnie drabinę stojącą na ziemi, a wierzch jéj dosięgający nieba: i Anioły Boże wstępujące i zstępujące po niéj,Flp 1,21Albowiem mnie żyć jest Chrystus, a umrzeć zysk.

250

Prześladowanie Decjusza

Całe Cesarstwo musi złożyć ofiarę

Pierwsze powszechne prześladowanie wymaga od każdego mieszkańca pisemnego zaświadczenia o złożeniu ofiary bożkom.

Decjusz nakazał, by każdy złożył ofiarę przed komisją i odebrał zaświadczenie. Kto odmówił, tracił majątek i życie. Wielu upadło, a później żądało ponownego przyjęcia, z tego sporu zrodziła się praktyka pokutna Kościoła. Chrześcijanie zbierali się nocą na podziemnych cmentarzach poza murami, sprawując Eucharystię na grobach męczenników. Od tamtej pory ołtarz wznosi się na relikwiach świętych.

Miejsce: Rzym, Kartagina, Aleksandria

W Biblii: Mt 10,32-33Wszelki tedy, który mię wyzna przed ludźmi, wyznam go Ja téż przed Ojcem moim, który jest w niebiesiech.

258

Święty Wawrzyniec

Diakon przyprowadza ubogich i mówi: oto jest skarb Kościoła

Od rzymskiego diakona żądają kościelnego złota. On rozdaje wszystko ubogim i przyprowadza ich przed prefekta.

Po straceniu papieża Sykstusa II w katakumbach prefekt zażądał od diakona Wawrzyńca wydania skarbów Kościoła. Wawrzyniec poprosił o trzy dni zwłoki, rozdał wszystko, co posiadał, i przyprowadził ułomnych, niewidomych oraz wdowy: Oto skarby Kościoła. Został zamęczony na rozżarzonej kracie. Nad jego grobem wzniesiono bazylikę św. Wawrzyńca za Murami, jeden z siedmiu kościołów pielgrzymkowych Rzymu.

Miejsce: Rzym

W Biblii: Łk 12,33Poprzedajcie, co macie, a dajcie jałmużnę, czyńcie sobie mieszki, które nie wiotszeją, skarb nie ustawający w niebiesiech, gdzie się złodziéj nie przybliża, ani mól psuje.

271

Antoni Wielki

Pierwszy pustelnik odchodzi w egipską samotność

Młodzieniec słyszy w kościele Ewangelię o sprzedaży majątku, wypełnia ją dosłownie i udaje się na pustynię.

Antoni usłyszał w kościele słowa skierowane do bogatego młodzieńca i niezwłocznie rozdał odziedziczoną ziemię. Spędził dwadzieścia lat w opuszczonej twierdzy nad Nilem. Kiedy wyszedł, zgromadziła się wokół niego rzesza uczniów, a egipska pustynia stała się miastem. Jego żywot spisał Atanazy, a księga ta przez Morze Śródziemne zapaliła ruch zakonny w całym chrześcijaństwie.

Miejsce: Egipt

W Biblii: Mt 19,21Rzekł mu Jezus: Jeźli chcesz być doskonałym, idź, przedaj, co masz, i daj ubogim, a będziesz miał skarb w niebie: a przyjdź, pójdź za mną.

303

Wielkie prześladowanie

Dioklecjan nakazuje palenie świętych ksiąg

Ostatnie i najsroższe prześladowanie burzy kościoły, pali Pisma i wtrąca duchownych do lochów w całym Cesarstwie.

Pierwszy edykt nakazał burzenie kościołów, palenie Pism i pozbawianie chrześcijan praw; kolejne uwięziły kapłanów i wymagały od wszystkich składania ofiar. W Nikomedii pałac cesarski pozbawiono chrześcijan, a w Rzymie zapieczętowano cmentarze. Prześladowanie trwało osiem lat i dało Kościołowi więcej męczenników niż jakiekolwiek wcześniejsze. Dziesięć lat później to samo miasto świętowało wolność.

Miejsce: Całe Cesarstwo

W Biblii: Ap 6,9-11A gdy otworzył piątą pieczęć, widziałem pod ołtarzem dusze pobitych dla słowa Bożego i dla świadectwa, które miały.

304

Święty Domnin

Biskup Salony umiera za panowania cesarza pochodzącego z Dalmacji

Domnin zostaje ścięty w amfiteatrze w Salonie. Jego grób staje się sercem Kościoła w Splicie.

Salona była stolicą rzymskiej Dalmacji, a Dioklecjan dorastał zaledwie kilka mil stamtąd. Biskup Domnin został stracony w amfiteatrze, a wraz z nim diakon Anastazy. Gdy mieszkańcy Salony przenieśli się wieki później do pałacu cesarskiego, poświęcili jego mauzoleum jako katedrę i złożyli w niej kości Domnina. W ten sposób grobowiec prześladowcy stał się katedrą męczennika.

Miejsce: Salona, Split

W Biblii: Ap 2,10Nic się nie bój tego, co masz cierpieć. Oto ma wrzucić djabeł niektóre z was do ciemnice, abyście byli kuszeni; i będziecie mieć ucisk przez dziesięć dni. Bądź wierny aż do śmierci, a dam ci wieniec żywota.

305

Kwiryn z Siscii

Biskup Siscii zostaje wrzucony do rzeki z kamieniem młyńskim u szyi

Kwiryn zostaje aresztowany w Sisaku, uprowadzony do Sabarii i utopiony w rzece Gyöngyös.

Kwiryn był biskupem Siscii, najstarszej diecezji na ziemiach chorwackich. Został uwięziony w czasie prześladowań i zaprowadzony na północ przed namiestnika Panonii. Gdy odmówił złożenia ofiary bożkom, uwiązano mu u szyi kamień młyński i zrzucono z mostu. Jego relikwie przeniesiono później do Rzymu, do bazyliki św. Sebastiana. Diecezja Sisak do dziś czci go jako swego patrona.

Miejsce: Sisak, Szombathely

W Biblii: Mt 18,6A ktoby zgorszył jednego z tych małych, którzy w mię wierzą, lepiéj mu, aby zawieszono kamień młyński u szyje jego, i zatopiono go w głębokości morskiéj.

Wiek soborów313 – 600

312

Most Mulwijski

W tym znaku zwyciężysz

W przededniu decydującej bitwy o Rzym Konstantyn widzi znak nad słońcem i nakazuje umieścić go na tarczach.

Przed bitwą przy moście Mulwijskim cesarz ujrzał nad słońcem krzyż z napisem W tym znaku zwyciężysz, a we śnie nakazano mu opatrzyć tarcze tym symbolem. Jego wojsko wkroczyło do Rzymu pod monogramem imienia Chrystusa. Ten sam znak umieszczono potem na sztandarze cesarskim, labarum, które przez stulecia poprzedzało rzymskie legiony.

Miejsce: Rzym

W Biblii: Rz 8,31Cóż tedy rzeczemy na to? Jeźli Bóg za nami, kto przeciwko nam?

313

Edykt mediolański

Konstantyn obdarza Kościół wolnością

W Mediolanie ogłoszona zostaje wolność wyznawania dowolnej religii. Skonfiskowane dobra wracają do Kościołów.

Konstantyn i Licyniusz ogłosili, że nikomu nie zabrania się wyznawania wybranej religii, a chrześcijanom wyraźnie zwrócono skonfiskowane świątynie i cmentarze, bez opłat i bez zwłoki. Trzy stulecia ukrywania się dobiegły końca. Z katakumb wyjściem na światło dzienne rozpoczęto wznoszenie pierwszych wielkich bazylik, wśród nich Bazyliki Laterańskiej, noszącej do dziś tytuł matki wszystkich kościołów.

Miejsce: Mediolan

W Biblii: Ps 126,1-3Pieśń stopniów. Gdy Pan nawrócił niewolą Syon, staliśmy się jako pocieszeni.

325

Pierwszy Sobór Powszechny

Sobór Nicejski wyznaje, że Syn jest współistotny Ojcu

Trzystu osiemnastu biskupów, wielu z bliznami po torturach, odpowiada Ariuszowi i formułuje Wyznanie Wiary.

Ariusz nauczał, że Syn jest stworzeniem i że był czas, kiedy Go nie było. Sobór odpowiedział słowem homoousios, współistotny Ojcu, Bóg z Boga, Światłość ze Światłości, Bóg prawdziwy z Boga prawdziwego. Wśród ojców soborowych obecny był Mikołaj, biskup Miry. Ten sam sobór nakazał, by Wielkanoc była obchodzona na całym świecie tego samego dnia. Wyznanie wiary odmawiane w niedziele narodziło się przy tym stole.

Miejsce: Nicea

W Biblii: J 1,1-3Na początku było Słowo, a Słowo było u Boga, a Bogiem było Słowo.Kol 1,15-17Który jest obrazem Boga niewidzialnego, pierworodny wszego stworzenia.

326

Odnalezienie Krzyża

Helena odnajduje krzyż Chrystusa w Jerozolimie

Cesarzowa matka udaje się do Ziemi Świętej, nakazuje odsłonić Golgotę i wznosi tam bazylikę Grobu.

Helena w wieku osiemdziesięciu lat udała się do Jerozolimy. Na miejscu Golgoty stała pogańska świątynia; poleciła ją zburzyć i kopać głębiej. Odnaleziono tam trzy krzyże oraz tabliczkę z inskrypcją. Nad Grobem i Golgotą wzniesiono bazylikę Bożego Grobu, a nad grotą w Betlejem bazylikę Narodzenia Pańskiego. Obie do dziś przyjmują pielgrzymów w tych samych uświęconych miejscach.

Miejsce: Jerozolima

W Biblii: J 19,19-20A napisał Piłat i tytuł i postawił nad krzyżem. A było napisano: Jezus Nazareński, król Żydowski.

367

Kanon

Atanazy spisuje dwadzieścia siedem ksiąg Nowego Testamentu

W liście paschalnym biskup Aleksandrii wylicza księgi, które Kościół przyjmuje jako natchnione.

Atanazy był pięciokrotnie wygnany, ponieważ nie chciał ustąpić arianom; siedemnaście lat spędził na wygnaniu. W swoim trzydziestym dziewiątym liście paschalnym wymienił księgi Starego i Nowego Testamentu, podając dla Nowego dokładnie te dwadzieścia siedem, które Kościół czyta po dziś dzień. Jest to najstarszy wykaz w pełni pokrywający się ze współczesnym kanonem.

Miejsce: Aleksandria

W Biblii: 2 Tm 3,16Wszelkie Pismo od Boga natchnione, jest pożyteczne ku nauczaniu, ku strofowaniu, ku naprawieniu, ku ćwiczeniu w sprawiedliwości,

374

Ambroży

Namiestnik Mediolanu zostaje biskupem przed przyjęciem chrztu

Przyszedł załagodzić spór o wybór biskupa, a lud jednogłośnie wykrzyknął jego imię. W tydzień przyjął święcenia.

Ambroży był cesarskim namiestnikiem i jeszcze nie przyjął chrztu, gdy lud Mediolanu ogłosił go biskupem. Rozdał swój majątek ubogim i oddał się studiowaniu pism. Wprowadził śpiew hymnów, którymi lud podtrzymywał nocne czuwania, i odmówił cesarzowi Teodozjuszowi wstępu do kościoła, dopóki ten publicznie nie odpokutuje rzezi w Tesalonice. Rzym ugiął się przed nim, a on powstrzymał najpotężniejszego człowieka ówczesnego świata.

Miejsce: Mediolan

W Biblii: 2 Sm 12,13I rzekł Dawid do Nathana: Zgrzeszyłem Panu. I rzekł Natban do Dawida: Pan téż przeniósł grzech twój: nie umrzesz.

381

Drugi Sobór Powszechny

Sobór Konstantynopolitański dopełnia Wyznanie Wiary

Sobór wyznaje, że Duch Święty jest Panem i Ożywicielem, który wraz z Ojcem i Synem odbiera wspólną chwałę.

Po Nicei spór przeniósł się na osobę Ducha Świętego. Sobór dodał do Wyznania Wiary artykuł nazywający Go Panem i Ożywicielem, który od Ojca pochodzi i który mówił przez proroków. W ten sposób ukończono Symbol Nicejsko-Konstantynopolitański, ten sam, który do dziś odmawia Wschód i Zachód. Przy tamtym stole zasiadali Grzegorz z Nazjanzu oraz Ojcowie Kapadoccy.

Miejsce: Konstantynopol

W Biblii: J 15,26A gdy przyjdzie Pocieszyciel, którego Ja wam poślę od Ojca, Ducha prawdy, który od Ojca pochodzi, on o mnie świadectwo dawać będzie.

386

Weź i czytaj

Augustyn słyszy w ogrodzie dziecięcy głos i otwiera Pisma

Po latach poszukiwań Augustyn płacze pod drzewem figowym, słyszy głos i otwiera List do Rzymian.

Przez trzydzieści dwa lata błądził daleko: manichejczyk, retor, ojciec nieślubnego syna, przy boku matki Moniki, która płakała i modliła się za niego. W mediolańskim ogrodzie usłyszał głos dziecka śpiewający Weź i czytaj, otworzył księgę i natrafił na słowa Pawła o porzuceniu uczynków ciemności. Ochrzcił go Ambroży w Wielkanoc. Z tego nawrócenia wyrósł najbardziej wpływowy pisarz zachodniego chrześcijaństwa.

Miejsce: Mediolan

W Biblii: Rz 13,13-14Jako w dnie uczciwie chodźmy, nie w biesiadach i pijaństwach, nie w łożach i niewstydliwościach, nie w zwadzie i w zazdrości.

405

Wulgata

Hieronim tłumaczy Pismo Święte w Betlejem

Papież Damazy powierza Hieronimowi jednolite łacińskie tłumaczenie. Udaje się do Betlejem i uczy hebrajskiego.

Hieronim pracował ponad dwadzieścia lat w grocie nieopodal miejsca narodzenia Jezusa. Przekładał Stary Testament nie z greki, lecz bezpośrednio z hebrajskiego oryginału, czego nikt przed nim nie dokonał. Jego przekład przez tysiąc lat stanowił Biblię Zachodu i fundament każdego późniejszego tłumaczenia. Od niego pochodzi zdanie: Nieznajomość Pisma Świętego jest nieznajomością Chrystusa.

Miejsce: Betlejem

W Biblii: 2 Tm 3,16-17Wszelkie Pismo od Boga natchnione, jest pożyteczne ku nauczaniu, ku strofowaniu, ku naprawieniu, ku ćwiczeniu w sprawiedliwości,

431

Trzeci Sobór Powszechny

Sobór Efeski ogłasza Maryję Bożą Rodzicielką

Sobór odrzuca Nestoriusza i potwierdza, że Maryja zrodziła Boga, gdyż Chrystus stanowi jedną osobę.

Nestoriusz twierdził, że Maryję wolno zwać jedynie Matką Chrystusa. Sobór odpowiedział, że w Chrystusie jest tylko jedna osoba i dlatego Maryja jest prawdziwie Bożą Rodzicielką, Theotokos. Gdy ojcowie opuszczali świątynię o zmierzchu, lud odprowadzał ich z pochodniami ulicami Efezu do domów. Z tej radości zrodziła się najstarsza maryjna modlitwa Zachodu, Zdrowaś Maryjo.

Miejsce: Efez

W Biblii: Łk 1,43A skądże mnie to, że przyszła matka Pana mego do mnie?Ga 4,4Lecz gdy przyszło wypełnienie czasu, zesłał Bóg Syna. swego, narodzonego z niewiasty, uczynionego pod zakonem,

432

Patryk

Dawny niewolnik powraca do Irlandii jako biskup

Patryk został porwany w niewolę jako chłopiec, uciekł i powrócił do swego ludu z Dobrą Nowiną.

Jako szesnastolatek został uprowadzony przez piratów z Brytanii i przez sześć lat pasł stada w Irlandii. Zbiegł, zdobył wykształcenie w Galii i powrócił do tych, którzy trzymali go w niewoli. Chrzcił królów i prosty lud, wznosił kościoły na całej wyspie i wyjaśniał tajemnicę Trójcy Świętej za pomocą koniczyny. W ciągu jednego stulecia Irlandia stała się wyspą uczonych i misjonarzy.

Miejsce: Irlandia

W Biblii: Mt 5,44A Ja wam powiadam: Miłujcie nieprzyjacioły wasze, dobrze czyńcie tym, którzy was mają w nienawiści, a módlcie się za prześladujące i potwarzające was,

451

Czwarty Sobór Powszechny

Sobór Chalcedoński: prawdziwy Bóg i prawdziwy człowiek

Sześciuset biskupów wyznaje, że Chrystus trwa w dwóch naturach, bez zmieszania i bez rozdzielenia, w jednej osobie.

Papież Leon Wielki przesłał na sobór list wykładający wiarę Zachodu, a ojcowie po jego odczytaniu zawołali: Piotr przemówił przez Leona! Orzeczenie głosi, że Chrystus jest doskonały w bóstwie i doskonały w człowieczeństwie, współistotny Ojcu co do bóstwa i współistotny nam co do człowieczeństwa. Te cztery słowa, bez zmieszania, bez zmiany, bez rozdzielenia, bez rozłączania, pozostały niezmienną miarą chrześcijańskiej wiary.

Miejsce: Chalcedon

W Biblii: J 1,14A Słowo ciałem się stało i mieszkało między nami, (i widzieliśmy chwałę jego, chwałę jako jednorodzonego od Ojca), pełne łaski i prawdy.Flp 2,6-7Który będąc w postaci Bożéj, nie poczytał za drapieztwo, że był równym Bogu;

452

Leon i Attyla

Papież staje przed Attylą i ratuje Italię

Bez armii, nad rzeką Mincio, biskup Rzymu rozmawia z królem Hunów, który następnie zawraca swe wojska.

Attyla parł przez północną Italię i nic nie mogło go powstrzymać. Cesarz wysłał papieża Leona, który wyszedł mu naprzeciw pod Mantuą i podjął z nim rozmowy. Wódz Hunów po tym spotkaniu zawrócił armię i opuścił Italię. Kiedy w następnym roku Rzym został zdobyty, ten sam papież wyprosił ocalenie miasta od pożogi i zachowanie mieszkańców przy życiu. Od tamtej chwili biskup Rzymu przejął także troskę o losy miasta.

Miejsce: Rzeka Mincio

W Biblii: Prz 21,1Jako Rozdziały wód, tak serce królewskie w ręce Pańskiéj: kędy jedno chce, nachyli go.

496

Chrzest Franków

Chlodwig przyjmuje chrzest, a wraz z nim trzy tysiące wojowników

Król Franków ślubuje chrzest w zamian za zwycięstwo. W Reims biskup Remigiusz chrzci go w Boże Narodzenie.

Chlodwig był poganinem, a jego żona Klotylda chrześcijanką, która latami nakłaniała go do nawrócenia. W bitwie pod Tolbiac, widząc widmo klęski, złożył ślub Chrystusowi i odniósł zwycięstwo. W Boże Narodzenie w Reims ochrzcił go biskup Remigiusz słowami: Ugnij kark, spal to, co czciłeś, i czcij to, co spaliłeś. Wraz z nim ochrzciło się trzy tysiące wojowników, a państwo Franków stało się pierwszym katolickim królestwem Zachodu.

Miejsce: Reims

W Biblii: Ps 20,8Jedni w woziech, a drudzy w koniech: ale my imienia Pana, Boga naszego, wzywać będziemy.

529

Monte Cassino

Benedykt pisze Regułę i ratuje Europę

Na wzgórzu nad drogą do Neapolu powstaje klasztor, z którego wyrasta zachodnie życie zakonne.

Benedykt opuścił Rzym i przez lata żył samotnie w grocie nieopodal Subiaco. Na Monte Cassino ułożył Regułę złożoną z siedemdziesięciu trzech rozdziałów pod hasłem Módl się i pracuj, wyznaczającą ład, który nikogo nie przytłacza. Jego mnisi karczowali lasy, osuszali bagna i przepisywali księgi. Podczas gdy Cesarstwo chyliło się ku upadkowi, klasztory chroniły pismo, ziarno i wiarę.

Miejsce: Monte Cassino

W Biblii: Mt 6,33Szukajcież tedy najprzód królestwa Bożego i sprawiedliwości jego, a to wszystko będzie wam przydano.

590

Grzegorz Wielki

Sługa sług Bożych obejmuje zrujnowany Rzym

Mnich benedyktyński zostaje papieżem w głodującym mieście, karmi je i wysyła misjonarzy na północ.

Grzegorz był prefektem miasta, potem mnichem, a papieżem został wbrew swej woli w Rzymie spustoszonym przez dżumę i głód. Zorganizował dostawy zboża, prowadził pertraktacje z Longobardami i nazwał siebie sługą sług Bożych, tytułem noszonym przez papieży do dziś. Uporządkował liturgię i śpiew nazwany jego imieniem, a do Anglii posłał misję, która schrystianizowała wyspę.

Miejsce: Rzym

W Biblii: Mk 10,43-44Lecz nie tak jest między wami; ale ktobykolwiek chciał być większym, będzie sługą waszym.

Chrzest narodów600 – 1054

597

Canterbury

Augustyn z czterdziestoma mnichami ląduje w Kencie

Grzegorz Wielki wysyła misję do Anglii. Król Ethelbert przyjmuje ich pod gołym niebem i wkrótce przyjmuje chrzest.

Będąc jeszcze mnichem, Grzegorz ujrzał na rzymskim targu jasnowłosych niewolników; dowiedziawszy się, że to Anglowie, odrzekł, iż wyglądają jak aniołowie. Jako papież posłał Augustyna z czterdziestoma braćmi. Król Ethelbert przyjął ich na otwartej przestrzeni i zezwolił na głoszenie wiary. W Boże Narodzenie ochrzczono dziesięć tysięcy ludzi, a Canterbury stało się pierwszym biskupstwem na wyspie.

Miejsce: Kent, Canterbury

W Biblii: Mt 28,19Idąc tedy, nauczajcie wszystkie narody, chrzcząc je w imię Ojca i Syna i Ducha Świętego.

614

Upadek Salony

Chorwaci przybywają nad morze, Salona płonie, rodzi się Split

Po upadku Salony mieszkańcy uciekają na wyspy i do pałacu Dioklecjana, gdzie powstaje nowe biskupstwo.

Po zniszczeniu Salony jej mieszkańcy przenieśli się do pałacu cesarskiego położonego kilka mil na południe i w jego murach wznieśli miasto. Mauzoleum cesarza poświęcono jako katedrę, składając w niej relikwie biskupa Domnina. Wkrótce na te ziemie przybyli Chorwaci. Pierwszy arcybiskup Splitu, Jan z Rawenny, odnowił życie kościelne na wybrzeżu, a dawny Kościół Salony odrodził się pod nowym mianem.

Miejsce: Salona, Split

W Biblii: Ps 46,2-3Bóg nasz ucieczką i mocą: pomocnikiem w uciskach, które nalazły nas bardzo.

680

List Agatona

Papież Agaton pisze, że Chorwaci przyjęli wiarę i przyrzekli pokój

Najstarsza wzmianka o Chorwatach w pismach papieskich wspomina o obietnicy powstrzymania się od wojen za morzem.

Według zapisków archidiakona Tomasza ze Splitu książęta chorwaccy zawarli pokój z papieżem Agatonem, zobowiązując się nie najeżdżać ziem zamorskich. W zamian papież obiecał im opiekę świętego Piotra. W ten sposób nowo przybyły lud dołączył do wspólnoty narodów chrześcijańskich. Od tamtego czasu w Dalmacji zaczęły powstawać świątynie zdobione unikalną plecionką kamienną.

Miejsce: Rzym, Dalmacja

W Biblii: Iz 2,4I będzie sądził narody, i będzie strofował ludzi wiele. I przekują miecze swe na lemiesze, a włocznie swe na sierpy: nie podniesie miecza naród przeciw narodowi, ani się będą więcéj ćwiczyć ku bitwie.

723

Bonifacy

Apostoł Niemiec ścina Dąb Donara

Wobec zgromadzonych pogan Bonifacy ścina święte drzewo i z jego drewna wznosi kaplicę.

Koło Geismaru rósł potężny dąb poświęcony bóstwu gromu; wierzono, że każdego, kto go dotknie, spotka nagła śmierć. Bonifacy chwycił za siekierę na oczach tłumu. Gdy pień runął bez żadnej kary niebios, zebrani poprosili o chrzest. Z pozyskanego dębu wzniósł kaplicę św. Piotra. Dzięki jego posłudze Hesja, Turyngia i Bawaria zyskały diecezje, a on sam poniósł śmierć męczeńską we Fryzji.

Miejsce: Geismar

W Biblii: 1 Krl 18,38-39I spadł ogień Pański i pożarł całopalenie i drwa i kamienie, proch téż i wodę, która była w rowie, liżąc.

787

Siódmy Sobór Powszechny

Sobór Nicejski II staje w obronie świętych wizerunków

Po sześćdziesięciu latach niszczenia ikon sobór orzeka, że cześć oddawana obrazowi odnosi się do prototypu.

Ikonoklaści uznawali obrazy za bałwany i niszczyli je na Wschodzie; obrońcy odpowiadali, że niewidzialny Bóg stał się widzialny w Chrystusie i odtąd wolno Go ukazywać. Sobór orzekł, że ikonom należy się cześć, lecz nie adoracja należna samemu Bogu, gdyż cześć przechodzi na postać przedstawioną. Jest to ostatni sobór uznawany wspólnie przez Wschód i Zachód.

Miejsce: Nicea

W Biblii: Kol 1,15Który jest obrazem Boga niewidzialnego, pierworodny wszego stworzenia.J 1,18Boga żaden nigdy nie widział; jednorodzony Syn, który jest na łonie Ojcowskiem, on opowiedział.

800

Boże Narodzenie w Rzymie

Karol Wielki koronowany na cesarza w bazylice św. Piotra

Podczas mszy papież Leon III nakłada koronę na skronie króla Franków, a lud ogłasza go cesarzem.

Karol przybył do Rzymu, aby obronić papieża przed jego wrogami. W czasie bożonarodzeniowej liturgii, gdy klęczał przed konfesją św. Piotra, Leon III włożył mu na głowę koronę, a Rzymianie obwołali go cesarzem. Po trzech wiekach Zachód znów miał cesarstwo. Karol zakładał szkoły przy katedrach i opactwach, a jego skrybowie stworzyli pismo, z którego wyrosły nasze małe litery.

Miejsce: Rzym

W Biblii: Prz 8,15Przez mię królowie królują, i prawodawcy stanowią sprawiedliwość.

863

Cyryl i Metody

Bracia z Salonik dają Słowianom pismo

Na potrzeby misji morawskiej Cyryl tworzy głagolicę i tłumaczy Ewangelię na język słowiański.

Książę Rościsław poprosił o nauczycieli, którzy przemówiliby do jego ludu w rodzimym języku. Cyryl stworzył alfabet oddający słowiańskie głoski i wraz z bratem przetłumaczył Ewangelie oraz księgi liturgiczne. W Rzymie papież Hadrian II złożył słowiańskie księgi na ołtarzu i zatwierdził liturgię w tym języku. Z tej misji wywodzi się głagolica, zachowana na chorwackich wyspach przez tysiąc lat.

Miejsce: Morawy, Rzym

W Biblii: Dz 2,8A jakóżeśmy słyszeli każdy z nas swój język, w którymechmy się urodzili?1 Kor 14,19Ale w kościele wolę pięć słów rozumieniem mojem mówić, abych i drugie nauczył, niżeli dziesięć tysięcy słów językiem.

879

Branimir

Papież Jan VIII pisze do księcia Branimira i błogosławi naród chorwacki

Siódmego czerwca podczas mszy nad grobem św. Piotra papież błogosławi Branimira i jego lud.

Branimir przesłał do Rzymu wyznanie wierności, a papież Jan VIII odpisał, oznajmiając, że podczas mszy przy grobie Piotra wzniósł ręce, błogosławiąc księcia i cały jego lud. Było to pierwsze międzynarodowe uznanie państwa chorwackiego. Z czasów Branimira pochodzi inskrypcja z Šopotu, tytułująca go księciem Chorwatów.

Miejsce: Rzym, Nin

W Biblii: Ps 33,12Błogosławiony naród, którego jest Pan Bóg jego: lud, który obrał za dziedzictwo sobie.

910

Cluny

Opactwo, które odnawia tysiąc klasztorów

Książę Wilhelm nadaje ziemię pod jedynym warunkiem: by opactwo podlegało wyłącznie papieżowi.

Akt fundacyjny zapewniał klasztorowi wolny wybór opata i brak zwierzchnictwa świeckiego, w epoce, gdy opactwa traktowano jak dobra dziedziczne, była to rewolucja. Pod rządami wybitnych opatów Cluny odnowiło regułę benedyktyńską i zjednoczyło niemal półtora tysiąca klasztorów w Europie. Z tej odnowy wyrosło pokolenie, które zreformowało sam Rzym.

Miejsce: Burgundia

W Biblii: Ps 84,11Albowiem lepszy jest jeden dzień w pałacach twoich, niż tysiące: obrałem być najpodlejszym w domu Boga mojego, niźli mieszkać w przybytkach niezbożnych.

925

Synod w Splicie

Synod w Splicie porządkuje Kościół w czasach Tomisława

Synod pod przewodnictwem króla Tomisława ustala granice diecezji i rozstrzyga sprawę liturgii słowiańskiej.

W synodzie w Splicie obok legatów papieskich uczestniczyli biskupi dalmatyńscy i wysłannicy króla Tomisława. Potwierdzono prymat Splitu i podjęto kwestię liturgii w języku słowiańskim, mocno zakorzenionej na ziemiach chorwackich. Akta synodu po raz pierwszy nazywają Tomisława królem. Głagolica przetrwała spory i uzyskała później wyraźną zgodę papieską.

Miejsce: Split

W Biblii: 1 Kor 14,9Także i wy, jeźlibyście językiem nie dali mowy znacznéj, jakoż będzie rozumiano to, co się mówi? bo będziecie na wiatr mówiącymi.

966

Chrzest Polski

Mieszko I przyjmuje chrzest i Polska wkracza do chrześcijaństwa

Książę polski poślubia czeską księżniczkę Dobrawę i w kolejnym roku przyjmuje chrzest wraz ze swym dworem.

Mieszko przyjął chrzest za pośrednictwem Czech, a nie sąsiednich Niemców, zapewniając krajowi suwerenność. W ciągu trzydziestu lat Polska zyskała arcybiskupstwo w Gnieźnie i męczennika, biskupa Wojciecha, zabitego podczas misji u Prusów. Nad jego grobem w roku tysięcznym spotkali się cesarz i król. Chrzest Polski do dziś uważa się za początek jej dziejów.

Miejsce: Gniezno

W Biblii: Ps 33,12Błogosławiony naród, którego jest Pan Bóg jego: lud, który obrał za dziedzictwo sobie.

988

Chrzest Rusi

Włodzimierz chrzci Kijów w nurtach Dniepru

Książę kijowski wysyła posłów, by poznali religie. Wracają z Hagia Sophia, nie wiedząc, czy byli w niebie, czy na ziemi.

Wysłannicy odwiedzili muzułmanów, żydów i Niemców, nie znajdując nigdzie takiego piękna; w konstantynopolitańskiej Hagia Sophia nie wiedzieli, czy są na ziemi, czy w niebie, gdyż tam Bóg mieszka z ludźmi. Włodzimierz przyjął chrzest i nakazał mieszkańcom Kijowa zgromadzić się nad rzeką. Księcia, niegdyś okrutnego wojownika, lud zapamiętał jako tego, który karmił ubogich z cesarskich wozów.

Miejsce: Kijów

W Biblii: Ps 34,9Skosztujcie, a obaczcie, iż słodki jest Pan: błogosławiony mąż, który w nim ma nadzieję.

1054

Wielka Schizma

Wschód i Zachód zrywają jedność

Legat papieski składa bullę ekskomuniki na ołtarzu Hagia Sophia. Patriarcha odpowiada tym samym.

Spór narastał przez stulecia: o Filioque w Wyznaniu Wiary, o chleb kwaszony i przaśny, a przede wszystkim o prymat władzy. Szesnastego lipca kardynał Humbert wszedł do Hagia Sophia w trakcie nabożeństwa i złożył bullę na ołtarzu. Nikt nie sądził wówczas, że rozłam okaże się trwały. Klątwy zostały zdjęte dopiero w 1965 roku, tego samego dnia w Rzymie i Konstantynopolu.

Miejsce: Konstantynopol

W Biblii: J 17,21Aby wszyscy byli jedno, jako ty Ojcze! we mnie, a Ja w tobie, aby i oni w nas jedno byli, aby uwierzył świat, iżeś ty mię posłał.

Wiek katedr1054 – 1450

1073

Reforma gregoriańska

Grzegorz VII wyrywa Kościół z rąk możnowładców

Papież zabrania władcom świeckim mianowania biskupów i żąda wykorzenienia symonii.

Biskupstwa nadawano jako lenna, a godności kupowano za pieniądze; Grzegorz zakazał obu tych praktyk. Cesarz Henryk IV podjął próbę zrzucenia papieża z tronu, na co ten odpowiedział ekskomuniką. Zimą 1077 roku cesarz stał przez trzy dni u bram zamku w Canossie, błagając o rozgrzeszenie. Zmagania trwały dziesięciolecia, lecz Kościół wywalczył wolność wyboru swoich pasterzy.

Miejsce: Rzym, Canossa

W Biblii: Mt 22,21Rzekli mu: Cesarski. Tedy rzekł im: Oddajcież tedy co jest Cesarskiego, Cesarzowi, a co jest Bożego, Bogu.

1095

Clermont

Wezwanie do wyzwolenia Grobu Pańskiego

Urban II w Clermont wzywa Zachód do wsparcia chrześcijan na Wschodzie i otwarcia szlaku do Jerozolimy.

Z Konstantynopola nadeszło wołanie o pomoc z powodu odcięcia szlaków pielgrzymich. Papież przemawiał pod gołym niebem, a tłum odpowiedział okrzykiem Bóg tak chce. Na ramiona naszywano płócienne krzyże, od których nazwano krzyżowców. Jerozolimę zdobyto w 1099 roku. Wyprawy trwały dwa stulecia, pozostawiając czyny męstwa oraz bolesne rany, do których Kościół dziś się przyznaje.

Miejsce: Clermont

W Biblii: Mt 16,24Tedy Jezus rzekł uczniom swoim: Jeźli kto chce za mną iść, niech sam siebie zaprze i weźmie krzyż swój a naśladuje mię.

1098

Cîteaux

Cystersi ruszają na bagna i w leśne ostępy

Grupa mnichów pragnie zachować regułę św. Benedykta w całej surowości, stawiając klasztory z dala od miast.

W Cîteaux postanowili żyć z pracy własnych rąk, w białych habitach i bez ozdób. Gdy w 1112 roku przybył młody Bernard z trzydziestoma towarzyszami, opactwo rozkwitło; później z Clairvaux kierował listownie połową Europy. Cystersi osuszali bagna, budowali młyny i rozwijali rolnictwo żywiące całe krainy. Ich kościoły z nagiego kamienia po dziś dzień pozostają wzorem prostoty.

Miejsce: Burgundia

W Biblii: 2 Tes 3,10Albowiem i gdyśmy byli u was, tośmy wam opowiadali, iż, jeźli kto nie chce robić, niech téż nie je.

1163

Notre-Dame

Kamień wznosi się ku światłu: zaczyna się era katedr

W Paryżu wmurowano kamień węgielny. Łuk ostry i łuk przyporowy wynoszą mury na niespotykaną wysokość.

Nowa sztuka budowlana przeniosła ciężar sklepień na zewnętrzne przypory, dzięki czemu ściany mogły stać się szkłem. Katedry wznoszono na całym Zachodzie, w Chartres, Reims, Kolonii, Zagrzebiu, a budowa trwała pokoleniami. Witraże były Biblią dla nieumiejących czytać. W tym samym czasie przy katedrach otwierano szkoły, z których wyrosły pierwsze uniwersytety.

Miejsce: Paryż

W Biblii: 1 P 2,5I wy jako żywe kamienie na nim się budujcie w dom duchowny, kapłaństwo święte, ku ofiarowaniu duchownych ofiar, przyjemnych Bogu przez Jezusa Chrystusa.

1170

Tomasz Becket

Arcybiskup zamordowany przed ołtarzem w Canterbury

Dawny kanclerz królewski broni wolności Kościoła i ginie od mieczy czterech rycerzy.

Tomasz był przyjacielem i kanclerzem króla, lecz mianowany arcybiskupem przez Henryka II odmienił życie i stanął w obronie praw Kościoła. Gniewne słowa monarchy sprowadziły do świątyni czterech rycerzy. Tomasz nie pozwolił zaryglować drzwi i poległ od mieczy przy ołtarzu. Król odbył później publiczną pokutę przy jego grobie, który stał się głównym celem pielgrzymek w Anglii.

Miejsce: Canterbury

W Biblii: J 10,11Jam jest pasterz dobry: dobry pasterz duszę swą daje za owce swoje.

1194

Diecezja zagrzebska

Kaptol pod Medvednicą staje się ośrodkiem północnej Chorwacji

Dla diecezji powołanej pod koniec XI wieku wznoszona zostaje katedra nosząca do dziś wezwanie św. Szczepana.

Diecezję zagrzebską ufundował król Władysław około 1094 roku, obdarowując ją niezbędnymi księgami. Na Kaptolu stanęła katedra, a przy niej kapituła i biblioteka. Kiedy w 1242 roku Tatarzy spustoszyli kraj, król Bela IV schronił się w Zagrzebiu i nadał sąsiedniemu Gradecowi Złotą Bullę. Z tej diecezji wyrosło kościelne i edukacyjne centrum północnej Chorwacji.

Miejsce: Zagrzeb

W Biblii: Ps 87,1-2Synom Kore, Psalm pienia. Fundamenty jego na górach świętych.

1209

Franciszek z Asyżu

Biedaczyna z Asyżu odnawia Kościół

Syn bogatego kupca wyrzeka się wszystkiego i staje z dwunastoma braćmi przed papieżem, prosząc o Regułę.

Przed krucyfiksem w kościółku San Damiano Franciszek usłyszał: Idź i odbuduj mój dom. Początkowo naprawiał kamienne mury, aż pojął, o który dom chodzi. Papież Innocenty III ustnie zatwierdził Regułę. Franciszek stworzył pierwszą szopkę bożonarodzeniową, głosił kazania do ptaków, udał się do sułtana Egiptu, a przez ostatnie dwa lata nosił na ciele rany Chrystusa.

Miejsce: Asyż, Rzym

W Biblii: Mt 19,21Rzekł mu Jezus: Jeźli chcesz być doskonałym, idź, przedaj, co masz, i daj ubogim, a będziesz miał skarb w niebie: a przyjdź, pójdź za mną.Ga 6,17Nawet niech mi się żaden nie przykrzy; albowiem ja piątna Pana Jezusowe na ciele mojem noszę.

1216

Dominikanie

Dominik zakłada Zakon Kaznodziejski

Przeciwko herezjom południowej Francji Dominik wysyła wykształconych i ubogich kaznodziejów, po dwóch.

Dominik zrozumiał, że ludzi zdobywa się nie przepychem, lecz słowem i przykładem, więc rozesłał braci boso i bez pieniędzy, lecz z księgami. Od zarania zakon kierował braci na uniwersytety w Paryżu i Bolonii. Z jego szeregów wyrośli Albert Wielki i Tomasz z Akwinu. Z Dominikiem łączy się także upowszechnienie Różańca, modlitwy, dzięki której lud przyswoił sobie Ewangelię.

Miejsce: Tuluza, Bolonia

W Biblii: Łk 10,1A potem naznaczył Pan i drugich siedmdziesiąt i dwu i rozesłał je po dwu przed sobą do wszystkich miast i miejsca, kędy sam przyjść miał.

1225

Uniwersytety

Tomasz z Akwinu łączy wiarę i rozum

W Paryżu i Neapolu powstaje Suma teologiczna, wielka synteza harmonizująca wiarę i myśl ludzką.

Rodzina uwięziła go w wieży, by odwieść go od wstąpienia do zakonu żebraczego; uwolnił się i został dominikaninem. W Paryżu wykładał w przepełnionych salach i tworzył tak obficie, że dyktował trzem skrybom naraz. Nauczał, że wiara i rozum nie mogą stać w sprzeczności, gdyż obie pochodzą od tego samego Boga. Pod koniec życia uznał swe pisma za słomę wobec tego, co dane mu było ujrzeć.

Miejsce: Paryż, Neapol

W Biblii: 1 P 3,15Lecz Pana Chrystusa święćcie w sercach waszych; zawżdy gotowymi będąc ku dosyć uczynieniu każdemu domagającemu się od was sprawy o téj nadziei, która w was jest;J 8,32I poznacie prawdę, a prawda was wyswobodzi.

1248

Głagolica

Papież Innocenty IV zezwala biskupowi Senja na liturgię głagolicką

Chorwaccy kapłani otrzymują pisemne prawo sprawowania mszy w języku starosłowiańskim i pisania głagolicą.

Biskup Senja Filip zwrócił się do Rzymu o potwierdzenie wielowiekowego zwyczaju swojej ziemi. W 1248 roku papież zezwolił na odprawianie nabożeństw w języku słowiańskim przy użyciu alfabetu głagolickiego. Nigdzie indziej na łacińskim Zachodzie wierni nie słuchali mszy we własnym języku. Z tego przywileju wyrosły płyta z Baški, mszały głagolickie i całe piśmiennictwo chorwackie.

Miejsce: Senj, Rzym

W Biblii: 1 Kor 14,15Cóż tedy jest? Modlić się będę duchem, modlić się będę i rozumieniem, będę śpiewał duchem, będę śpiewał i rozumieniem.

1274

Boże Ciało

Święto Ciała i Krwi Chrystusa przemierza Europę w procesjach

Po cudzie w Bolsenie i widzeniach Julianny z Liège święto zostaje rozszerzone na cały Kościół.

W Bolsenie wątpiący kapłan ujrzał krew kapiącą z Hostii na korporał; płótno spoczywa w Orvieto, gdzie dla niego wzniesiono katedrę. Papież Urban IV ustanowił święto dla całego Kościoła, a Tomasz z Akwinu ułożył teksty oficjum i hymny śpiewane do dziś. Procesja z monstrancją ulicami miast stała się najbardziej uroczystym dniem w roku.

Miejsce: Bolsena, Orvieto

W Biblii: J 6,51Jam jest chleb żywy, którym z nieba zstąpił: jeźliby kto pożywał tego chleba, żyć będzie na wieki; a chleb, który Ja dam, jest moje ciało za żywot świata.1 Kor 11,23-26Albowiem ja wziąłem od Pana, com téż wam podał: Iż Pan Jezus nocy, której był wydan, wziął chleb,

1309

Awinion

Papiestwo przebywa przez siedemdziesiąt lat we Francji

Pod presją króla Francji papieże opuszczają Rzym i przenoszą się do Awinionu.

Klemens V nigdy nie dotarł do Rzymu, a jego następcy wznieśli warowny pałac w Awinionie. Miasto stało się centrum administracyjnym Kościoła, z dala od grobu Piotra i pod presją korony francuskiej. Katarzyna ze Sieny słała gorące apele do Grzegorza XI, wzywając go do powrotu. Powrócił w 1377 roku, kończąc siedemdziesięcioletnią nieobecność, lecz zaraz wybuchła nowa schizma.

Miejsce: Awinion

W Biblii: Ps 137,5-6Jeźli cię zapomnę, Jeruzalem, niech zapomniona będzie prawica moja.

1347

Katarzyna ze Sieny

Niepiśmienna córka farbiarza pisze do papieży i królów

Córka farbiarza ze Sieny dyktuje listy wpływające na losy Europy i doprowadza do powrotu papieża do Rzymu.

Katarzyna była dwudziestym piątym dzieckiem w rodzinie i nie pobierała nauk szkolnych; jej listy i Dialog zaliczają się do arcydzieł języka włoskiego. Pielęgnowała chorych na dżumę, jednawała zwaśnione miasta i wzywała papieża do mężnego powrotu do Rzymu. Zmarła w wieku trzydziestu trzech lat. Została ogłoszona Doktorem Kościoła i współpatronką Europy.

Miejsce: Siena, Awinion, Rzym

W Biblii: 1 Kor 1,27Ale wybrał Bóg głupstwa świata, aby zawstydził mądre: a mdłe świata Bóg wybrał, aby zawstydził mocne.

1378

Wielka Schizma Zachodnia

Chrześcijaństwo zachodnie ma dwóch, a nawet trzech papieży

Po spornej elekcji część kardynałów wybiera antypapieża. Przez czterdzieści lat Europa jest rozdarta.

Jeden urzędował w Rzymie, drugi w Awinionie, a próba ugody w Pizie przyniosła trzeciego. Państwa podzieliły się według sojuszy, a święci stawali po przeciwnych stronach: Katarzyna ze Sieny przy Rzymie, Wincenty Ferriusz przy Awinionie. Kres rozłamowi położył sobór w Konstancji, na którym trzej zrezygnowali bądź zostali zrzuceni ze stolca i wybrano Marcina V.

Miejsce: Rzym, Awinion

W Biblii: 1 Kor 1,10Lecz proszę was, bracia! przez imię Pana naszego Jezusa Chrystusa, abyście tóż mówili wszyscy, a iżby nie były między wami rozerwania; ale bądźcie doskonali w jednem rozumieniu i w jednéj nauce.

1417

Konstancja

Sobór w Konstancji przywraca Kościołowi jednego papieża

Największe zgromadzenie średniowiecza kładzie kres czterdziestoletniej schizmie poprzez wybór Marcina V.

Do Konstancji zjechały tysiące uczestników, biskupi, opaci, uczeni uniwersyteccy i monarchowie. Sobór obradował trzy i pół roku, zakończył spór o trzech papieży i wybrał Marcina V. Jedność Zachodu została przywrócona. Dyskutowano również o reformie Kościoła w głowie i w członkach, lecz dzieło to pozostało niedokończone, stulecie później przyniosło to bolesne skutki.

Miejsce: Konstancja

W Biblii: Ef 4,3-5Starając się, abyście zachowali jedność ducha w związce pokoju.

1431

Joanna d'Arc

Dziewica z Domrémy ratuje Francję i ginie na stosie w Rouen

W wieku siedemnastu lat dowodzi wojskiem i oswobadza Orlean; w wieku dziewiętnastu ginie na stosie.

Joanna słyszała głosy świętych nakazujące jej wesprzeć prawowitego króla. W zbroi stanęła przed obliczem dworu, wyzwoliła Orlean i poprowadziła Karola VII na koronację do Reims. Pojmana i wydana wrogim sędziom, została skazana na śmierć na stosie, wpatrując się w krzyż do ostatniej chwili. Dwadzieścia pięć lat później wyrok unieważniono; Kościół ogłosił ją świętą i patronką Francji.

Miejsce: Orlean, Rouen

W Biblii: Sdz 4,4-9A była Debora prorokini, żona Lapidoth, która sądziła lud czasu onego.

Podział i odnowa1450 – 1650

1453

Upadek Konstantynopola

Hagia Sophia milknie, a uczeni uchodzą na Zachód

Tysiącletnie miasto upada po oblężeniu. Do Włoch trafiają greckie rękopisy i uczeni, odradzając naukę.

Dwudziestego dziewiątego maja Konstantynopol padł, a ostatnia liturgia w Hagia Sophia została przerwana w środku nocy. Wschodnie chrześcijaństwo wkroczyło w wieki obcego panowania. Uchodźcy przywieźli do Włoch greckie rękopisy, których Zachód nie czytał od tysiąca lat. Z tego spotkania narodziło się odrodzenie nauk, a ziemie chorwackie stały się przedmurzem, na którym przez stulecia broniono Europy.

Miejsce: Konstantynopol

W Biblii: Ps 74,3-4Podnieś ręce twoje na pychy ich, na koniec: jako wiele nabroił nieprzyjaciel w świątnicy.

1456

Biblia Gutenberga

Pierwszą drukowaną księgą jest Pismo Święte

W Moguncji ukazuje się Biblia w liczbie stu osiemdziesięciu egzemplarzy. Księga staje się powszechna.

Gutenberg wynalazł ruchomą czcionkę i swoje pierwsze dzieło oddał na służbę Słowu Bożemu. Przepisywacz potrzebował trzech lat na sporządzenie jednej Biblii; prasa drukarska dała natychmiast sto osiemdziesiąt egzemplarzy. W ciągu półwiecza po Europie krążyło więcej egzemplarzy Pisma Świętego niż przez poprzednie tysiąc lat. Chorwaci wydali swoją pierwszą drukowaną księgę, mszał głagolicki, już w 1483 roku.

Miejsce: Moguncja

W Biblii: Iz 40,8Uschła trawa i opadł kwiat: lecz słowo Pana naszego trwa na wieki.

1456

Zwycięstwo pod Belgradem

Południowy dzwon przypomina obronę Belgradu

Jan Kapistran i Jan Hunyadi powstrzymują armię osmańską. Papież nakazuje bicie w dzwony w południe.

Papież Kalikst III nakazał, by w południe biły wszystkie dzwony chrześcijaństwa, wzywając do modlitwy za obrońców. Siedemdziesięcioletni franciszkanin Jan Kapistran z krzyżem w dłoni poprowadził lud przez rzekę, a Jan Hunyadi przerwał oblężenie. Wieść o wiktorii nadeszła po ogłoszeniu dekretu, czyniąc dzwonienie hymnem dziękczynienia. Dzwon w południe bije na całym świecie do dziś na pamiątkę tamtego dnia.

Miejsce: Belgrad

W Biblii: Ps 46,11Uspokójcie się a obaczcie, żeciem ja jest Bóg: będę podwyższon między narody, i będę podwyższon na ziemi.

1492

Nowy Świat

Ewangelia przekracza ocean

Z pierwszymi okrętami do Ameryki przybywają misjonarze. Spotkanie rodzi świętość i bolesne niesprawiedliwości.

Gdy trzy statki przybiły do Karaibów, znany świat powiększył się dwukrotnie. W ślad za konkwistadorami ruszyli zakonnicy, a wśród nich mężowie, którzy natychmiast ujęli się za losem Indian. Antonio de Montesinos głosił w 1511 roku, że rdzenni mieszkańcy mają duszę tak samo jak Hiszpanie, a Bartolomé de las Casas całe życie słał memoriały do królów przeciw niewolnictwu. W 1537 roku papież Paweł III ogłosił, że Indianie są prawdziwymi ludźmi i nie wolno ich zniewalać.

Miejsce: Ameryka

W Biblii: Ga 3,28Nie jest Żyd, ani Greczyn, nie jest niewolnik, ani wolny, nie jest mężczyzna, ani niewiasta; albowiem wszyscy wy jedno jesteście w Chrystusie Jezusie.

1517

Dziewięćdziesiąt pięć tez

Pęknięcie, które podzieliło Zachód

W przeddzień Wszystkich Świętych w Wittenberdze ogłoszono tezy przeciw odpustom. Zachód ulega rozłamowi.

Spór wybuchł wokół zbiórki pieniędzy na budowę bazyliki św. Piotra oraz nauk głoszących, że sam odpust uwalnia dusze. Prasa drukarska rozniosła tezy po całych Niemczech w dwa tygodnie. To, co miało być akademicką dysputą, doprowadziło do rozłamu zachodniego chrześcijaństwa. Podział trwa do dziś, a wraz z nim wiekowe dążenie do zjednoczenia tego, co zostało rozdzielone.

Miejsce: Wittenberga

W Biblii: Ef 4,4-6Jedno ciało i jeden duch, jako jesteście wezwani w jednéj nadziei wezwania waszego.

1531

Guadalupe

Matka Boża objawia się Indianinowi Juanowi Diego

Na wzgórzu Tepeyac Maryja przemawia w rdzennym języku, a jej wizerunek odbija się na płaszczu.

Juan Diego był ubogim Indianinem niosącym w płaszczu róże jako znak dla biskupa. Gdy rozpostarł tilmę, na szorstkim splocie ukazał się wizerunek Maryi w rodzimych szatach o rysach miejscowej dziewczyny. Tkanina z włókien agawy, która winna ulec rozpadowi po dwudziestu latach, trwa nienaruszona od pięciu wieków. W ciągu dziesięciu lat po objawieniu w Meksyku ochrzczono dziewięć milionów ludzi.

Miejsce: Meksyk

W Biblii: Łk 1,46-48I rzekła Marya: Wielbij, duszo moja, Pana,

1540

Towarzystwo Jezusowe

Ranny żołnierz zakłada zakon idący na krańce świata

Ignacy Loyola i dziewięciu towarzyszy oddają się papieżowi do dyspozycji w każdej misji.

Lecząc ranną nogę, Ignacy czytał Żywot Chrystusa i żywoty świętych, gdyż w domu nie było innych ksiąg. Z tego doświadczenia powstały Ćwiczenia duchowe, a z nich nowy zakon. Towarzystwo dodało do trzech ślubów zakonnych czwarty: posłuszeństwo papieżowi w sprawach misji. W ciągu dwudziestu lat jezuici otwierali kolegia w całej Europie i głosili Ewangelię w Indiach, Brazylii i Japonii.

Miejsce: Rzym, Paryż

W Biblii: 1 Kor 9,22Stałem się mdłym mdły, abych mdłych pozyskał. Wszystkim stałem się wszystko, abym wszystkie zbawił.

1545

Sobór Trydencki

Osiemnaście lat odnowy

Sobór w Trydencie precyzuje dogmaty, nakazuje tworzenie seminariów i rozpoczyna odnowę Kościoła.

Sobór obradował w trzech okresach pod przewodnictwem pięciu papieży. Potwierdził siedem sakramentów i kanon Pisma Świętego, a biskupom nakazał rezydencję w diecezjach i zakładanie seminariów duchownych. Wprowadzono ład w księgach parafialnych i kaznodziejstwie. Z tej reformy wyrośli Karol Boromeusz, Teresa z Ávili, Filip Neri i pokolenie, które wyprowadziło Kościół z kryzysu.

Miejsce: Trydent

W Biblii: 1 Tm 3,15A jeźli omieszkam, abyś wiedział, jako się masz sprawować w domu Bożym, który jest kościół Boga żywego, filar i utwierdzenie prawdy.

1552

Franciszek Ksawery

Apostoł Indii umiera u bram Chin

W dziesięć lat przemierzył Indie, Moluki i Japonię; zmarł na wysepce u wybrzeży Chin.

Paryski przyjaciel Ignacego popłynął do Goa, rozpoczynając posługę wśród dzieci i rybaków. Nauczył się podstawowych modlitw w języku tamilskim i japońskim, śpiewając je na ulicach z dzwonkiem w ręku. W Japonii pozostawił wspólnoty chrześcijańskie, które przetrwały dwa stulecia bez obecności kapłanów. Zmarł w wieku czterdziestu sześciu lat na wyspie Shangchuan, spoglądając na upragnione wybrzeże Chin.

Miejsce: Goa, Japonia, Chiny

W Biblii: Mk 16,15I mówił im: Idąc na wszystek świat, opowiadajcie Ewangelią wszemu stworzeniu.

1571

Lepanto

Zwycięstwo pod Lepanto i święto Matki Bożej Różańcowej

Siódmego października chrześcijańska flota powstrzymuje ekspansję osmańską. Papież nakazuje Różaniec.

Pius V zjednoczył Hiszpanię, Wenecję i Państwo Kościelne, wzywając cały świat chrześcijański do modlitwy różańcowej w intencji bitwy. W Zatoce Patraskiej starło się ponad czterysta galer; wśród dowódców byli Chorwaci, a marynarze z Dubrownika i Dalmacji służyli po obu stronach Adriatyku. Na pamiątkę tego dnia Kościół obchodzi święto Matki Bożej Różańcowej, wyznając, że to modlitwa przyniosła ocalenie.

Miejsce: Lepanto

W Biblii: 2 Krn 20,15I rzekł: Słuchajcie wszystek Juda i którzy mieszkacie w Jeruzalem i ty, królu Jozaphat! To wam mówi Pan: Nie bójcie się ani się lękajcie tego mnóstwa; bo to nie wasza walka, ale Boża.

1577

Teresa z Ávili

Twierdza wewnętrzna: karmelitanka odnawia modlitwę

Bosa reformatorka zakłada siedemnaście klasztorów i pisze dzieła o modlitwie czytane do dziś.

Mając czterdzieści lat, Teresa zrozumiała, że przez pół życia modliła się z przyzwyczajenia, i odmieniła wszystko. Zakładała klasztory pozbawione stałych dochodów, żyjące w ubóstwie i milczeniu, przemierzając Hiszpanię wozami w kurzu i mrozie. Napisała Drogę doskonałości oraz Twierdzę wewnętrzną, a u jej boku stał Jan od Krzyża. Jako pierwsza kobieta została ogłoszona Doktorem Kościoła.

Miejsce: Ávila

W Biblii: J 14,23Odpowiedział Jezus i rzekł mu: Jeźli mię kto miłuje, będzie chował mowę moje: a Ojciec mój umiłuje go, i do niego przyjdziemy, a mieszkanie u niego uczynimy.

1582

Nowy kalendarz

Dziesięć dni wyciętych z października

Grzegorz XIII reformuje kalendarz juliański. Po czwartym października następuje od razu piętnasty.

Rok juliański był o jedenaście minut za długi i przez półtora tysiąca lat data Wielkanocy przesunęła się o dziesięć dni względem równonocy wiosennej. Astronomowie z Uniwersytetu Papieskiego obliczyli korektę, a papież ogłosił ją w bulli. Kraje katolickie pominęły dziesięć dni. Kalendarz nosi jego imię i posługuje się nim dzisiaj cały świat.

Miejsce: Rzym

W Biblii: Koh 3,1Wszystkie rzeczy mają czas, a swym zamierzonym biegem przemija wszystko pod słońcem.

1597

Męczennicy z Japonii

Dwadzieścia sześć krzyży na wzgórzu nad Nagasaki

Sześciu misjonarzy i dwudziestu japońskich wiernych ginie na krzyżach; najmłodszy to dwunastoletni Ludwik.

Pędzono ich pieszo przez miesiąc z Kioto do Nagasaki z obciętym uchem na znak hańby, a oni przez całą drogę śpiewali. Na wzgórzu przybito ich do krzyży i przebito włóczniami. Byli wśród nich franciszkanie, jezuici i japońscy świeccy, w tym najmłodszy chłopiec Ludwik Ibaraki, który sam szukał swojego krzyża. Gdy po dwóch wiekach prześladowań powrócili misjonarze, zastali wspólnoty, które przechowały wiarę bez kapłanów.

Miejsce: Nagasaki

W Biblii: Mt 10,38A kto nie bierze krzyża swego, a nie naśladuje mnie, nie jest mnie godzien.

1622

Propaganda Fide

Rzym powołuje dykasterię dla rozkrzewiania wiary na całym świecie

Misje uniezależniają się od mocarstw kolonialnych, zyskując jeden ośrodek kościelny.

Kongregacja Rozkrzewiania Wiary przejęła pieczę nad misjami od koron hiszpańskiej i portugalskiej, traktujących je dotąd jak domenę państwową. Nakazała święcenie rodzimych kapłanów i zabroniła narzucania europejskich zwyczajów tam, gdzie nie stoją one w sprzeczności z wiarą. Matteo Ricci działał już na dworze cesarskim w Chinach w stroju konfucjańskiego mędrca, a w Paragwaju powstawały redukcje, w których Indianie żyli wolni.

Miejsce: Rzym

W Biblii: Mt 28,19-20Idąc tedy, nauczajcie wszystkie narody, chrzcząc je w imię Ojca i Syna i Ducha Świętego.

1633

Wincenty a Paulo

Kapłan ubogich zakłada Zgromadzenie Sióstr Miłosierdzia

Wraz z Ludwiką de Marillac wyprowadza siostry z klauzur na ulice, do szpitali i piwnic Paryża.

Wincenty był kapelanem galerników i poznał nędzę z bliska. Mówił siostrom, że ich klasztorem jest dom chorych, celą wynajęty pokój, a klauzurą posłuszeństwo. Zakładał szpitale, zbierał porzucone dzieci z paryskich ulic i niósł pomoc spustoszonemu krajowi. Z jego dzieła wyrosła nowoczesna posługa charytatywna Kościoła, a szarytki służą dziś na wszystkich kontynentach.

Miejsce: Paryż

W Biblii: Mt 25,40A odpowiadając król, rzecze im: Zaprawdę powiadam wam: Pókiście uczynili jednemu z tych braciéj mojéj najmniejszych, mnieście uczynili.

Wiek misji1650 – 1900

1673

Serce Jezusa

Paray-le-Monial: kult Najświętszego Serca Pana Jezusa

Małgorzacie Marii Alacoque Jezus ukazuje swe Serce i prosi o nabożeństwo pierwszych piątków miesiąca.

Małgorzata Maria była wizytką w burgundzkim klasztorze. W serii objawień Jezus ukazał jej Serce oplecione cierniami i rzekł: Oto Serce, które tak bardzo umiłowało ludzi. Zażądał Komunii świętej w pierwsze piątki miesiąca oraz ustanowienia święta po oktawie Bożego Ciała. Jej spowiednik Klaudiusz de la Colombière uwierzył jej świadectwu i pomógł rozszerzyć kult. Dziś nabożeństwo do Serca Jezusowego należy do najbardziej rozpowszechnionych w Kościele.

Miejsce: Paray-le-Monial

W Biblii: J 19,34Ale jeden z żołnierzów włócznią otworzył bok jego, a natychmiast wyszła krew i woda.Mt 11,29Weźmijcie jarzmo moje na się a uczcie się odemnie, żem jest cichy i pokornego serca, a najdziecie odpoczynek duszom waszym.

1683

Odsiecz wiedeńska

Imię Maryi i ocalenie Wiednia

Dwunastego września wojska sprzymierzone rozbijają oblężenie Wiednia. Papież rozszerza święto Imienia Maryi.

Miasto było oblężone przez dwa miesiące i stało na skraju upadku. Kapucyn Marek z Aviano obchodził obóz z modlitwą, a król Jan III Sobieski poprowadził husarię ze wzgórza Kahlenberg. Po wiktorii papież Innocenty XI rozszerzył święto Imienia Maryi na cały Kościół. Dla ziem chorwackich oznaczało to początek wyzwalania krain znajdujących się przez półtora wieku pod obcym panowaniem.

Miejsce: Wiedeń

W Biblii: Ps 124,7-8Dusza nasza, jako wróbel, wyrwana jest z sidła łowiących: sidło się potargało, a myśmy wybawieni.

1732

Misje ludowe

Alfons Liguori idzie do tych, do których nikt nie dociera

Neapolitański adwokat przyjmuje święcenia i zakłada redemptorystów dla głoszenia Ewangelii w zapomnianych wsiach.

Alfons był wziętym prawnikiem, dopóki przez przeoczenie nie przegrał procesu i na zawsze nie opuścił sądu. Jako kapłan dostrzegł, że w górskich wioskach nikt nie głosi Słowa Bożego, założył więc zgromadzenie idące na te peryferie. Pisał prosto, by zrozumiał go najprostszy człowiek, i stworzył teologię moralną pełną łagodności dla penitentów. Jego kolęda rozbrzmiewa we Włoszech każdego roku.

Miejsce: Neapol

W Biblii: Łk 4,18Duch Pański nademną; dlatego mię pomazał, abym opowiadał Ewangelią ubogim, posłał mię, abych uzdrowił skruszone na sercu,

1794

Compiègne

Szesnaście karmelitanek śpiewa w drodze na szafot

Podczas rewolucji francuskiej mniszki z Compiègne wstępują na gilotynę ze śpiewem na ustach, jedna po drugiej.

Rewolucja zamykała klasztory, grabiła kościoły i wymagała przysięgi, której wielu duchownych nie mogło złożyć w sumieniu; tysiące poniosły śmierć lub wygnanie. Karmelitanki z Compiègne uwięziono i skazano jako wrogów ludu. Na paryskim placu śpiewały hymn Veni Creator; najmłodsza nowicjuszka podeszła pierwsza z błogosławieństwem przeoryszy. Dziesięć dni później terror dobiegł końca.

Miejsce: Compiègne, Paryż

W Biblii: Rz 8,38-39Albowiem pewienem, iż ani śmierć, ani żywot, ani Aniołowie, ani księstwa, ani mocarstwa, ani teraźniejsze rzeczy, ani przyszłe, ani moc,

1830

Cudowny Medalik

Matka Boża przy Rue du Bac prosi o wybicie medalika

Katarzynie Labouré Maryja ukazuje wzór medalika i obiecuje zdroje łask tym, którzy będą go nosić z wiarą.

Katarzyna była nowicjuszką u szarytek, gdy nocą obudziło ją dziecko i zaprowadziło do kaplicy. Matka Boża stanęła na kuli ziemskiej, a z Jej rąk spływały promienie łask. Wokół widniało wezwanie: O Maryjo bez grzechu poczęta, módl się za nami, którzy się do Ciebie uciekamy. Medalik wybito dwa lata później, a jego nakład rozszedł się w milionach egzemplarzy.

Miejsce: Paryż

W Biblii: Ap 12,1I ukazał się znak wielki na niebie: Niewiasta obleczona w słońce a księżyc pod jéj nogami, a na głowie jéj korona z gwiazd dwunaści:

1854

Niepokalane Poczęcie

Pius IX ogłasza dogmat o Niepokalanym Poczęciu Maryi

Po wiekach kultu i teologicznych sporów Kościół uroczyście orzeka, że Maryja od pierwszej chwili była wolna od grzechu pierworodnego.

Przed ogłoszeniem dogmatu papież zasięgnął opinii wszystkich biskupów świata, a niemal wszyscy odpowiedzieli twierdząco. W bulli Ineffabilis Deus ogłoszono, że Maryja na mocy zasług Chrystusa od pierwszego momentu swego poczęcia została zachowana od wszelkiej zmazy grzechu pierworodnego. Cztery lata później w Lourdes Matka Boża przedstawiła się Bernadecie tym właśnie imieniem, którego dziewczynka nigdy wcześniej nie słyszała.

Miejsce: Rzym

W Biblii: Łk 1,28I wszedłszy Aniół do niéj, rzekł: Bądź pozdrowiona łaski pełna, Pan z tobą, błogosławionaś ty między niewiastami.Rdz 3,15Położę nieprzyjaźń między tobą, a między niewiastą: i między nasieniem twem, a nasieniem jéj: ona zetrze głowę twoję, a ty czyhać będziesz na piętę jéj.

1858

Lourdes

Matka Boża objawia się Bernadecie Soubirous

Czternastoletniej dziewczynce w pirenejskiej grocie Maryja przedstawia się jako Niepokalane Poczęcie.

Bernadeta zbierała chrust, gdy w grocie Massabielle ujrzała Piękną Panią. Objawienia powtórzyły się osiemnaście razy. Na polecenie Maryi dziewczynka zaczęła grzebać w ziemi i odsłoniła źródło, które bije nieprzerwanie do dziś. Lourdes odwiedza rocznie sześć milionów pielgrzymów, a zgłoszone uzdrowienia bada biuro medyczne skupiające lekarzy wierzących i niewierzących.

Miejsce: Lourdes

W Biblii: Łk 1,48Iż wejrzał na niskość służebnice swojéj; albowiem oto odtąd błogosławioną mię zwać będą wszystkie narody.

1859

Proboszcz z Ars

Jan Maria Vianney spędza szesnaście godzin dziennie w konfesjonale

Proboszcz ubogiej wioski, której nikt nie chciał, sprawia, że jego parafia staje się celem pielgrzymek całej Francji.

Z trudem ukończył seminarium duchowne, ponieważ nauka łaciny sprawiała mu ogromne trudności. Wysłano go do Ars, liczącej dwieście dusz wioski, w której w niedziele kościół świecił pustkami. Postem, modlitwą i cierpliwością odmienił parafię, a wkrótce zaczęli napływać ludzie z daleka: pod koniec jego życia do Ars przybywało sto tysięcy pielgrzymów rocznie. Spowiadał nawet po szesnaście godzin na dobę.

Miejsce: Ars

W Biblii: J 20,23Których odpuścicie grzechy, są im odpuszczone, a których zatrzymacie, są zatrzymane.

1859

Ksiądz Bosko

Dzieci ulicy w Turynie zyskują dom i zawód

Jan Bosko zakłada salezjanów oraz system wychowawczy oparty na rozumie, religii i miłości.

Turyn był miastem fabryk pełnym bezdomnych chłopców pozostawionych samym sobie. Ksiądz Bosko gromadził ich w niedziele, organizował wycieczki i uczył rzemiosła, osobiście podpisując z nimi umowy o naukę zawodu, by chronić ich przed wyzyskiem pracodawców. Otwierał warsztaty, drukarnię i szkoły. Jego system prewencyjny odrzucił kary cielesne, stawiając na stałą obecność wychowawcy wśród młodzieży. Salezjanie działają dziś w ponad stu trzydziestu krajach.

Miejsce: Turyn

W Biblii: Mk 10,14Które gdy widział Jezus, miał za złe i rzekł im: Dopuśćcie dziatkom iść do mnie, a nie zakazujcie im; albowiem takowych jest królestwo Boże.

1870

Sobór Watykański I

Sobór o wierze i rozumie, przerwany wystrzałami armat

Sobór orzeka o harmonii wiary i rozumu oraz formułuje dogmat o nieomylności papieża. Obrady przerywa wojna.

W bazylice św. Piotra zgromadziło się ponad siedmiuset biskupów. Sobór ogłosił, że Boga można poznać naturalnym światłem rozumu oraz że wiara i nauka nie mogą stać w sprzeczności. Następnie określił ścisłe warunki papieskiej nieomylności: gdy jako pasterz Kościoła powszechnego uroczyście definiuje naukę dotyczącą wiary lub moralności. Wojska włoskie wkroczyły do Rzymu i obrady zawieszono.

Miejsce: Rzym

W Biblii: Łk 22,32Alem Ja prosił za tobą, aby nie ustała wiara twoja: a ty niekiedy nawróciwszy się, potwierdzaj bracią twoję.Mt 16,18A Ja tobie powiadam, iżeś ty jest opoka, a na téj opoce zbuduję kościół mój, a bramy piekielne nie zwyciężą go.

1891

Rerum novarum

Kościół zabiera głos w obronie robotników

Leon XIII pisze encyklikę o pracy i kapitale: sprawiedliwa płaca, prawo do zrzeszania się, godność człowieka pracy.

Fabryki pracowały po czternaście godzin na dobę, dzieci stały przy maszynach, a robotnika traktowano jak towar. Papież napisał, że praca nie jest towarem, lecz wyrazem godności ludzkiej, płaca musi wystarczać na utrzymanie rodziny, a robotnicy mają prawo tworzyć związki. Odrzucił dziki kapitalizm oraz znoszący własność socjalizm. Od tej encykliki rozpoczęła się katolicka nauka społeczna.

Miejsce: Rzym

W Biblii: Jk 5,4Oto zapłata robotników, którzy żęli pola wasze, która jest zatrzymana od was, woła, i wołanie ich weszło do uszu Pana zastępów.Łk 10,7A w tymże domu mieszkajcie, jedząc i pijąc to, co u nich jest; albowiem godzien jest robotnik zapłaty swéj: nie przechadzajcie się z domu do domu.

1897

Mała Teresa

Mała droga Teresy z Lisieux

Karmelitanka, która zmarła w wieku dwudziestu czterech lat, pozostawia drogę świętości w małych, codziennych sprawach.

Teresa wstąpiła do Karmelu w wieku piętnastu lat na mocy specjalnego pozwolenia i za klauzurą nie dokonała niczego, co świat uznaje za wielkie. W rękopisie spisanym na polecenie przełożonej wyłożyła swą małą drogę: nie wielkie czyny, lecz najprostsze rzeczy spełniane z wielką miłością oraz bezgraniczne zaufanie zamiast lęku. Jej pisma obiegły cały świat. Została ogłoszona patronką misji i Doktorem Kościoła.

Miejsce: Lisieux

W Biblii: Mt 18,3I rzekł: Zaprawdę powiadam wam: Jeźli się nie nawrócicie i nie staniecie się jako dziatki, nie wnidziecie do królestwa niebieskiego.

1900

Chorwacki Zjazd Katolicki

Pierwszy Chorwacki Zjazd Katolicki w Zagrzebiu

We wrześniu w Zagrzebiu gromadzą się katolicy ze wszystkich ziem chorwackich, kładąc podwaliny pod apostolstwo świeckich.

Z inicjatywy biskupa Josipa Juraja Strossmayera i arcybiskupa zagrzebskiego Juraja Posilovicia spotkali się kapłani i świeccy z całego kraju. Debatowano nad rozwojem prasy, szkolnictwa, stowarzyszeń oraz kwestią robotniczą. Ze zjazdu wyrosły organizacje katolickie, czasopisma oraz pokolenie, które w XX wieku wydało błogosławionego Ivana Merza i chorwacki ruch katolicki.

Miejsce: Zagrzeb

W Biblii: Dz 4,32A mnóstwa wierzących było serce jedno i dusza jedna, ani żaden z nich to, co miał, swem nazywał, ale było im wszystko spólne.

Nasze czasy1900, dziś

1917

Fatima

Trójce pastuszków Maryja mówi o modlitwie i pokoju

Od maja do października Matka Boża objawia się w Cova da Iria, a ostatniego dnia przed tłumem tańczy słońce.

Łucji, Franciszkowi i Hiacyncie Matka Boża ukazywała się każdego trzynastego dnia miesiąca, wzywając do modlitwy różańcowej i pokuty za nawrócenie grzeszników. Na ostatnie objawienie przybyło siedemdziesiąt tysięcy ludzi, w tym dziennikarze antyklerykalnych gazet, i wszyscy widzieli wirujące na niebie słońce. Ulewny deszcz ustał, a przemoczona ziemia wyschła w jednej chwili. Fatima jest dziś jednym z największych sanktuariów świata.

Miejsce: Fatima

W Biblii: Łk 1,38I rzekła Marya: Oto służebnica Pańska, niechaj mi się stanie według słowa twego. I odszedł od niéj Aniół.Ef 6,18W każdej modlitwie i prośbie modląc się na każdy czas w duchu i w nim czując z wszelką ustawicznością i prośbą za wszystkie święte:

1918

Ojciec Pio

Kapucyn z ranami Chrystusa w San Giovanni Rotondo

Pio z Pietrelciny przez pięćdziesiąt lat nosi stygmaty na rękach, stopach i boku, spowiadając od rana do nocy.

Rany pojawiły się podczas modlitwy przed krucyfiksem na chórze zakonnym i pozostały aż do jego śmierci pół wieku później, nigdy nie ulegając zakażeniu ani zabliźnieniu. Badający je lekarze nie potrafili znaleźć naukowego wytłumaczenia. Do jego konfesjonału ustawiały się wielodniowe kolejki penitentów. Z jego posługi wyrosło wielkie dzieło szpitalne nazwane Domem Ulgi w Cierpieniu.

Miejsce: San Giovanni Rotondo

W Biblii: Ga 6,17Nawet niech mi się żaden nie przykrzy; albowiem ja piątna Pana Jezusowe na ciele mojem noszę.Kol 1,24Który się teraz raduję w utrapieniach za was i wypełniam to, czego nie dostawa utrapieniom Chrystusowym, w ciele mojem za ciało jego, które jest kościół.

1929

Traktaty laterańskie

Watykan staje się najmniejszym państwem świata

Po pięćdziesięciu dziewięciu latach sporu Stolica Apostolska i Włochy podpisują traktat tworzący Państwo Watykańskie.

Od upadku Państwa Kościelnego w 1870 roku papieże uważali się za więźniów Watykanu i nie opuszczali jego murów. Traktat podpisany w Pałacu Laterańskim uznał suwerenne terytorium o powierzchni czterdziestu czterech hektarów, wystarczające, by biskup Rzymu nie podlegał żadnej władzy świeckiej. Pius XI w tym samym roku po raz pierwszy wyszedł na Plac św. Piotra. Watykan pozostaje do dziś najmniejszym państwem świata.

Miejsce: Rzym

W Biblii: J 18,36Odpowiedział Jezus: Królestwo moje nie jest z tego świata; gdyby królestwo moje z tego świata było, wżdyby się bili słudzy moi, żebych nie był wydan Żydom; lecz teraz królestwo moje nie jest ztąd.

1941

Maksymilian Kolbe

Zakonnik staje na miejscu ojca rodziny w Auschwitz

Gdy po ucieczce więźnia dziesięciu skazano na śmierć głodową, franciszkanin zgłosił się dobrowolnie za współwięźnia.

Franciszek Gajowniczek zapłakał nad losem żony i dzieci, a Maksymilian Kolbe wystąpił z szeregu, oświadczając, że jest katolickim kapłanem i chce umrzeć za niego. Komendant wyraził zgodę. W bunkrze głodowym Kolbe modlił się i śpiewał pieśni z pozostałymi; przeżył najdłużej i został zamordowany zastrzykiem z fenolu. Gajowniczek przeżył wojnę i uczestniczył w jego kanonizacji.

Miejsce: Auschwitz

W Biblii: J 15,13Większéj nad tę miłości żaden nie ma, aby kto duszę swą położył za przyjacioły swoje.

1950

Wniebowzięcie

Pius XII ogłasza dogmat o Wniebowzięciu Najświętszej Maryi Panny

Przed półmilionową rzeszą wiernych na Placu św. Piotra zostaje uroczyście potwierdzona odwieczna wiara Kościoła.

Przed ogłoszeniem dogmatu papież zasięgnął opinii biskupów całego świata, a prośby wiernych napływały od dziesięcioleci w milionach podpisów. W konstytucji apostolskiej Munificentissimus Deus ogłoszono, że Maryja po zakończeniu ziemskiego życia została z ciałem i duszą wzięta do niebieskiej chwały. Uroczystość Wniebowzięcia to najstarsze święto maryjne, gromadzące w Chorwacji rzesze pielgrzymów w sanktuariach od Sinja po Mariję Bistricę.

Miejsce: Rzym

W Biblii: Łk 1,49Albowiem uczynił mi wielkie rzeczy, który możny jest, i święte imię jego.Ap 12,1I ukazał się znak wielki na niebie: Niewiasta obleczona w słońce a księżyc pod jéj nogami, a na głowie jéj korona z gwiazd dwunaści:

1962

Sobór Watykański II

Dwa i pół tysiąca biskupów w bazylice św. Piotra

Największy sobór w dziejach Kościoła wprowadza języki narodowe do liturgii i przemawia do współczesnego świata.

Jan XXIII zwołał sobór, mówiąc o potrzebie otwarcia okien i wpuszczenia świeżego powietrza. Obrady trwały podczas czterech jesiennych sesji i zaowocowały szesnastoma dokumentami. Mszę świętą zaczęto odprawiać w językach narodowych, Pismo Święte powróciło do rąk wiernych, doceniono rolę świeckich oraz podjęto tematy wolności religijnej i ekumenizmu. Zakończył go Paweł VI w 1965 roku.

Miejsce: Rzym

W Biblii: Mk 16,15I mówił im: Idąc na wszystek świat, opowiadajcie Ewangelią wszemu stworzeniu.J 17,21Aby wszyscy byli jedno, jako ty Ojcze! we mnie, a Ja w tobie, aby i oni w nas jedno byli, aby uwierzył świat, iżeś ty mię posłał.

1965

Zdjęcie ekskomunik

Rzym i Konstantynopol wymazują rok 1054

Tego samego dnia w Rzymie i Konstantynopolu odczytana zostaje wspólna deklaracja usuwająca ekskomuniki z pamięci Kościoła.

Paweł VI i patriarcha Atenagoras spotkali się rok wcześniej w Jerozolimie, po raz pierwszy od pięciuset lat, i objęli się na oczach całego świata. Siódmego grudnia 1965 roku w bazylice św. Piotra i w stambulskim Fanarze odczytano identyczny tekst: dawne ekskomuniki zostały unieważnione i usunięte z łona Kościoła. Dziewięć wieków rozłamu nie zniknęło natychmiast, lecz droga została otwarta.

Miejsce: Rzym i Konstantynopol

W Biblii: J 13,35Po tem poznają wszyscy, żeście uczniami moimi, jeźli miłość mieć będziecie jeden ku drugiemu.

1978

Jan Paweł II

Nie lękajcie się! Pierwszy papież Słowianin otwiera drzwi Chrystusowi

Po czterystu pięćdziesięciu pięciu latach papieżem zostaje kardynał spoza Włoch; jego pierwsze słowa wzywają do męstwa.

Arcybiskup krakowski Karol Wojtyła został wybrany w październiku i ogłosił z balkonu bazyliki: Nie lękajcie się! Otwórzcie drzwi Chrystusowi! W ciągu dwudziestu siedmiu lat pontyfikatu odwiedził ponad sto krajów, gromadził młodzież świata i przeżył zamach z 13 maja 1981 roku na Placu św. Piotra, po którym udał się do więzienia, by przebaczyć zamachowcowi. W Chorwacji gościł trzykrotnie.

Miejsce: Rzym

W Biblii: Mt 14,27A wnet mówił do nich Jezus, rzekąc: Miejcie ufność, jam jest, nie bójcie się.J 21,15-17Gdy tedy obiad odprawili, rzekł Symonowi Piotrowi Jezus: Symonie Janów! miłujesz mię więcej niźli ci? Rzekł mu: Tak Panie! ty wiesz, że cię miłuję. Rzekł mu: Paś baranki moje.

1979

Matka Teresa

Drobna zakonnica z Kalkuty otrzymuje Pokojową Nagrodę Nobla

Nagrodę odebrała w sari za trzy rupie, prosząc o przekazanie kwoty przeznaczonej na uroczysty bankiet ubogim.

Matka Teresa zrezygnowała z pracy w szkole i wyszła na ulice Kalkuty, by ratować umierających przed śmiercią w rynsztoku. Założone przez nią Zgromadzenie Misjonarek Miłości otworzyło domy na całym świecie. Zapytana podczas ceremonii noblowskiej, co zwykły człowiek może zrobić dla pokoju na świecie, odpowiedziała: Idźcie do domu i kochajcie swoje rodziny.

Miejsce: Kalkuta, Oslo

W Biblii: Mt 25,35-36Albowiem łaknąłem, a daliście mi jeść, pragnąłem, a napoiliście mię: byłem gościem, a przyjęliście mię:

1989

Upadek murów

Modlitwa ze świecami obala mur bez jednego wystrzału

Z poniedziałkowych nabożeństw w kościele w Lipsku wyrasta pokojowy ruch, który bez użycia siły zmienia Europę.

W kościele św. Mikołaja w Lipsku od lat odbywały się poniedziałkowe modlitwy o pokój. Jesienią 1989 roku na ulice wyszło siedemdziesiąt tysięcy ludzi ze świecami w dłoniach. Żołnierze nie użyli broni. W ciągu miesiąca mur berliński runął. Polska przetarła ten szlak ze stoczni i z wizerunkiem Matki Bożej w klapie marynarki; Jan Paweł II sam podkreślał, że nie byłoby tego bez wiary narodu.

Miejsce: Lipsk, Berlin, Gdańsk

W Biblii: Za 4,6I odpowiedział a rzekł do mnie, mówiąc: Toć jest słowo Pańskie do Zorobabela, mówiąc: Nie wojskiem, ani siłą, ale duchem moim, mówi Pan zastępów.

1998

Alojzije Stepinac

Marija Bistrica: Pół miliona wiernych na beatyfikacji

W chorwackim sanktuarium narodowym Jan Paweł II ogłasza błogosławionym arcybiskupa Zagrzebia i męczennika.

Alojzije Stepinac stał na czele archidiecezji zagrzebskiej w najtragiczniejszych latach XX wieku, został skazany w procesie pokazowym i uwięziony, a ostatnie lata spędził w areszcie domowym w rodzinnym Krašiciu, gdzie zmarł. Trzeciego października 1998 roku w Mariji Bistricy Jan Paweł II ogłosił go błogosławionym przed półmilionową rzeszą wiernych. Jego grób w katedrze w Zagrzebiu jest stałym miejscem pielgrzymek.

Miejsce: Marija Bistrica

W Biblii: Mt 5,10Błogosławieni, którzy cierpią prześladowanie dla sprawiedliwości; albowiem ich jest królestwo niebieskie.J 10,11Jam jest pasterz dobry: dobry pasterz duszę swą daje za owce swoje.

2000

Wielki Jubileusz

Drzwi Święte otwierają dwutysięczny rok chrześcijaństwa

W Boże Narodzenie 1999 roku otwierają się Drzwi Święte; Rok Jubileuszowy upływa pod znakiem prośby o przebaczenie i Dni Młodzieży.

Przez Drzwi Święte bazyliki św. Piotra przeszło dwadzieścia pięć milionów pielgrzymów. W pierwszą niedzielę Wielkiego Postu papież w imieniu Kościoła przeprosił za grzechy jego synów popełnione w ciągu wieków. W sierpniu na Światowych Dniach Młodzieży w Rzymie zgromadziły się dwa miliony młodych. W tym samym roku papież odbył pielgrzymkę do Ziemi Świętej, modląc się pod Ścianą Płaczu.

Miejsce: Rzym

W Biblii: J 10,9Jam jest drzwiami. Przez mię jeźli kto wnidzie, zbawion będzie: i wnidzie i wynidzie i pastwisko znajdzie.Łk 4,18-19Duch Pański nademną; dlatego mię pomazał, abym opowiadał Ewangelią ubogim, posłał mię, abych uzdrowił skruszone na sercu,

2003

Ivan Merz

Banja Luka: Laik młodzieży chorwackiej ogłoszony błogosławionym

Profesor i wychowawca młodzieży, który żył wiarą w świecie, zostaje pierwszym chorwackim świeckim wyniesionym na ołtarze.

Ivan Merz przeszedł przez okopy I wojny światowej, wychodząc z nich z postanowieniem poświęcenia swego życia Bogu pośród świata. Studiował w Wiedniu i Paryżu, wykładał w Zagrzebiu i kierował Chorwackim Związkiem Orłów. Żył codzienną Komunią świętą i liturgią, a zmarł w wieku trzydziestu dwóch lat. Jan Paweł II ogłosił go błogosławionym w Banja Luce 22 czerwca 2003 roku.

Miejsce: Banja Luka

W Biblii: 1 Tm 4,12Żaden młodością twą niech nie gardzi; ale bądź przykładem wiernych w mowie, w obcowaniu, w miłości, w wierze, w czystości.

2025

Leon XIV

Pokój wam wszystkim: Wybrano dwieście sześćdziesiątego siódmego papieża

Ósmego maja 2025 roku na balkon bazyliki wychodzi Robert Francis Prevost i przyjmuje imię Leona XIV.

Prevost jest augustianinem, który większość kapłańskiego życia spędził jako misjonarz w Peru, gdzie był biskupem Chiclayo, a następnie kierował w Rzymie Dykasterią ds. Biskupów. Jego pierwsze słowa z balkonu brzmiały: Pokój wam wszystkim. Przyjął imię Leona XIII, papieża encykliki robotniczej, na znak, że Kościół staje dziś przy człowieku pracy. Jest pierwszym papieżem pochodzącym ze Stanów Zjednoczonych.

Miejsce: Rzym

W Biblii: J 20,19Gdy tedy był wieczór dnia onego pierwszego szabbatów, a drzwi były zamknione, kędy uczniowie byli zgromadzeni, dla bojaźni Żydów, przyszedł Jezus i stanął w pośrodku i rzekł im: Pokój wam.Łk 22,32Alem Ja prosił za tobą, aby nie ustała wiara twoja: a ty niekiedy nawróciwszy się, potwierdzaj bracią twoję.

dzisiaj

Kościół na świecie

Łódź płynie dalej

Dwa tysiące lat po Zesłaniu Ducha Świętego Kościół jest obecny na wszystkich kontynentach i przemawia każdym językiem.

To, co wzięło początek od Dwunastu w jerozolimskim Wieczerniku, gromadzi dziś miliardy ludzi na wszystkich kontynentach, rozwijając się najdynamiczniej w Afryce i Azji. Łódź Piotrowa przetrwała prześladowania, schizmy, władców i ustroje pragnące ją zatopić, lecz żaden jej nie przemógł. Obietnica dana Piotrowi zachowuje moc tak samo jak w chwili jej wypowiedzenia, a Pan jest z nimi przez wszystkie dni aż do skończenia świata.

Miejsce: Cały Świat

W Biblii: Mt 16,18A Ja tobie powiadam, iżeś ty jest opoka, a na téj opoce zbuduję kościół mój, a bramy piekielne nie zwyciężą go.Mt 28,20Nauczając je chować wszystko, com wam kolwiek przykazał. A oto Ja jestem z wami po wszystkie dni aż do skończenia świata.

Wybierz medalion, a otworzy się cały zapis. Strzałkami na klawiaturze przechodzisz od wydarzenia do wydarzenia, a na ekranie dotykowym przesuń palcem w lewo lub w prawo.