Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

Święci › Wiek 2 › Życiorysy › Święty Wiktor I

ŚWIĘTY · PAPIEŻ

Święty Wiktor I

Dzień wspomnienia
28 lipca
Okres
Wiek 2

Życie

Święty Wiktor I, papież i męczennik, kierował Kościołem Rzymskim od 189 do 198 lub 199 roku, w przełomowym okresie drugiego wieku. Pochodził z Afryki Rzymskiej, był synem Feliksa, i zapisał się w historii jako pierwszy biskup rzymski pochodzenia afrykańskiego oraz pierwszy, który w oficjalnych pismach Kościoła Rzymskiego posługiwał się językiem łacińskim. Podczas jego pontyfikatu wspólnota chrześcijańska w Rzymie doświadczyła znacznego uspokojenia zewnętrznego, zwłaszcza za panowania cesarza Kommodusa i w pierwszych latach Septymiusza Sewera. Pobożna chrześcijanka Marcja, koja miała wpływ na dworze cesarza Kommodusa, wezwała papieża Wiktora i poprosiła o listę wygnanych chrześcijan rzymskich, którzy zostali skazani na przymusowe prace w kopalniach Sardynii. Papież przekazał jej listę, po czym doprowadzono do ich uwolnienia, a wśród powracających był także późniejszy papież Kalikst. Wielu znamienitych i zamożnych obywateli oraz dworzan cesarskich przyjęło w tym czasie chrześcijaństwo.

Jednak pontyfikat Wiktora naznaczony był ciężkimi wewnętrznymi zawirowaniami i walką o jedność wiary. Najważniejszą kwestią było ujednolicenie obchodzenia święta Paschy, Zmartwychwstania Pańskiego. Wierni przybyli z prowincji Małej Azji mieli zwyczaj obchodzić Wielkanoc dokładnie czternastego dnia miesiąca nisan, bez względu na to, w jaki dzień tygodnia przypadała ta data, kierując się tak zwaną praktyką kwartodecymańską. Kościół Rzymski i przeważająca większość pozostałych wspólnot chrześcijańskich obchodziły Wielkanoc zawsze w niedzielę po wiosennej pełni księżyca, w dzień chwalebnego zmartwychwstania Pańskiego z martwych.

Papież Wiktor I postanowił wprowadzić pełną jedność w całym Kościele. Poprosił biskupa Polikrata z Efezu o zwołanie biskupów prowincji azjatyckiej w celu przedyskutowania tej kwestii. Sam Wiktor zwołał w Rzymie synod biskupów italskich, co stanowi pierwszy znany historycznie synod rzymski. Listy napływały ze wszystkich stron świata chrześcijańskiego: z Palestyny, z synodu biskupów, któremu przewodniczyli Teofil z Cezarei i Narcyz z Jerozolimy, z Pontu pod przewodnictwem Palmasa, z Galii, gdje przewodził święty Ireneusz z Lyonu, oraz z Mezopotamii i Koryntu. Wszyscy oni jednomyślnie donosili, że Wielkanoc musi być obchodzona wyłącznie w niedzielę. Działając z władzą najwyższego zwierzchnika Kościoła katolickiego, Wiktor wezwał biskupów azjatyckich do porzucenia swojego zwyczaju i przyjęcia powszechnej praktyki kościelnej pod groźbą wykluczenia ze wspólnoty kościelnej.

Gdy Polikrat się sprzeciwił, święty Ireneusz z Lyonu skierował do papieża list, w którym uznał niedzielne obchodzenie Wielkanocy za jedynie słuszne, ale mądrze doradzał łagodność i zachowanie pokoju z kościołami azjatyckimi, przypominając, że wcześniejsi biskupi rzymscy zachowywali jedność pomimo różnic w zwyczajach. Wiktor uwzględnił bratnią radę, a rzymska praktyka obchodzenia Wielkanocy w niedzielę stopniowo stała się ogólną regułą dla całego Kościoła.

Papież równie zdecydowanie walczył przeciwko heretyckim naukom, które zagrażały czystości nauki apostolskiej. Wykluczył z Kościoła garbarza Teodota z Bizancjum, który heretycko nauczał, że Chrystus był tylko zwykłym człowiekiem obdarzonym mocą Bożą na chrzcie. Odrzucił także błędy azjatyckiego schizmatyka Blasta i pozbawił stanu kapłańskiego rzymskiego kapłana Floryna, który wpadł w błędy gnostyckie. Święty Hieronim nazywa papieża Wiktora pierwszym pisarzem łacińskim w Kościele, wspominając jego pisma o kwestii paschalnej i wierze. Po tym, jak wytrwale strzegł owczarni apostolskiej, oddał swoją duszę Panu, ponosząc śmierć męczeńską za Jego imię.

Kult i patronat

Wspomnienie świętego Wiktora I, papieża, obchodzone jest 28 lipca, jak odnotowuje Martyrologium Rzymskie. Kościół czci go jako odważnego namiestnika Chrystusowego, który utwierdził niedzielne obchodzenie Zmartwychwstania Pańskiego i obronił bóstwo naszego Zbawiciela przed atakami heretyckimi. W sztuce sakralnej przedstawiany jest w stroju papieskim z tiarą i pastorałem papieskim, trzymając w ręku księgę rozporządzeń paschalnych lub kielich z hostią. Wierni uciekają się do niego o jedność Kościoła i wytrwałość w obronie prawowiernej nauki.

Tego samego dnia, 28 lipca, wspomina się również