ŚWIĘTA · DZIEWICA
Święta Gertruda z Helfty
- Dzień wspomnienia
- 17 listopada
- Okres
- Wiek 14
- Śmierć
- 1301
Życie
Święta Gertruda z Helfty, zwana Wielką, urodziła się w uroczystość Objawienia Pańskiego, 6 stycznia 1256 roku w Niemczech. O jej rodzinie i pochodzeniu nie zachowały się żadne pisemne świadectwa, gdyż w duchu całkowitego oddania Bogu uważała się za córkę Ojca niebieskiego. Kiedy miała zaledwie pięć lat, została przyjęta do szkoły klasztornej w słynnym opactwie w Helfcie koło Eisleben w Saksonii. Pod mądrymi rządami opatki Gertrudy z Hackebornu Helfta była w owym czasie jednym z najwspanialszych ośrodków życia mniszego, duchowości i nauki na ziemiach niemieckich, gdzie ze szczególnym dostojeństwem celebrowano liturgię i dzieło Boże, jak święty Benedykt nazywa modlitwę brewiarzową.
Wychowanie małej Gertrudy powierzono świętej Mechtyldzie, młodszej siostrze opatki Gertrudy, pod której matczynym przewodnictwem zrodziła się między nimi głęboka duchowa przyjaźń i nierozerwalna więź. Gertruda z niezwykłym zapałem i bystrością umysłu poświęciła się nauce, opanowując sztuki wyzwolone, język łaciński, retorykę, muzykę i świętą teologię. Jednak w dwudziestym szóstym roku życia przeżyła głęboki przełom wewnętrzny, który sama opisała jako Boże oświecenie. Ujrzała całkowitą marność nauk świeckich i, wedle słów swoich biografów, ze znakomitej gramatyczki stała się głęboką teolożką. Porzuciła księgi świeckie i wszystkie swe siły skierowała na zgłębianie Pisma Świętego, pism Ojców Kościoła, zwłaszcza świętego Augustyna i świętego Grzegorza Wielkiego, oraz cysterskich pisarzy duchowych, takich jak święty Bernard z Clairvaux.
Jej życie z zewnątrz było prostym życiem wiernej mniszki zachowującej Regułę świętego Benedykta w duchu reformy cysterskiej. W ukryciu swego serca żyła jednak w nieustannym mistycznym zjednoczeniu z Chrystusem Oblubieńcem. Owocem jej modlitewnej kontemplacji stały się wzniosłe dzieła teologiczne i mistyczne, napisane czystą i kunsztowną łaciną. Najbardziej znanym z nich jest Zwiastun Bożej miłości (Legatus divinae pietatis) w pięciu księgach, z których drugą napisała własnoręcznie, pozostałe zaś zredagowały siostry ze wspólnoty, spisując jej widzenia i słowa. Ułożyła także zbiór Ćwiczeń duchownych (Exercitia spiritualia), który prowadzi duszę od łaski chrztu świętego aż do przygotowania na szczęśliwą śmierć.
Gertruda stała się jedną z pierwszych i największych głosicielek nabożeństwa do Najświętszego Serca Pana Jezusa. W Sercu Jezusowym widziała źródło nieskończonego miłosierdzia Bożego, które przez rany krzyża rozlewa się na grzeszników, na dusze w czyśćcu i na cały świat. W święto świętego Jana Apostoła i Ewangelisty dostąpiła widzenia, w którym złożyła głowę na przebitym boku Zbawiciela i słuchała bicia Jego Boskiego Serca. Po długotrwałych cierpieniach cielesnych, które znosiła z wielką cierpliwością, święta dziewica zmarła w klasztorze w Helfcie 17 listopada 1301 lub 1302 roku, w czterdziestym szóstym roku życia.
Cuda
Pan obdarzył świętą Gertrudę licznymi uniesieniami mistycznymi, darem proroctwa i duchowego wejrzenia w tajniki ludzkich serc. Często bywała porywana w ekstazy, w których traciła świadomość wszystkiego, co ziemskie, chłonąc światłość niebieską. Na swym ciele nosiła niewidzialne stygmaty męki Chrystusa, odczuwając we własnej duszy cierpienia i miłość Serca Zbawiciela. Jej żarliwe modlitwy przynosiły wybawienie i niebieskie pocieszenie wielu duszom czyśćcowym, wobec których żywiła bezgraniczne współczucie.
Kult i patronat
Ze względu na wyjątkową głębię jej nauki teologicznej i mistycznej papież Benedykt XIV nadał jej tytuł „Wielka”. Jej kult na cały Kościół rozszerzył papież Klemens XII. W Martyrologium Rzymskim jej wspomnienie przypada 16 listopada, natomiast w niemieckim obszarze językowym oraz w zakonie benedyktyńskim jej święto obchodzi się 17 listopada, w dniu jej narodzin dla nieba. Na prośbę króla Hiszpanii ogłoszono ją patronką Indii Zachodnich, a ze szczególną czcią jest wspominana w Peru i w Nowym Meksyku. W sztuce chrześcijańskiej przedstawia się ją w habicie zakonnym z szerokimi rękawami kukulli, trzymającą w dłoni pastorał i księgę reguły, podczas gdy na jej piersiach jaśnieje Najświętsze Serce Jezusa opromienione blaskiem Boskiego światła lub wizerunek Dzieciątka Jezus.
Tego samego dnia, 17 listopada, wspomina się również
- Błogosławiona Salomea Polska, królowa i zakonnica Wiek 13
- Święta Elżbieta Węgierska, księżna Wiek 13
- Święta Hilda z Whitby, ksieni Wiek 7
- Święty Acisclus z Kordoby, męczennik Wiek 4
- Święty Anian z Orleanu, biskup Wiek 5
- Święty Floryn z Ramosch, prezbiter Wiek 9
- Święty Grzegorz z Tours, biskup Wiek 6
- Święty Hugon z Lincoln, biskup Wiek 12
- Święty Jan del Castillo, prezbiter i męczennik Wiek 17
- Święty Namacjusz z Vienne, biskup Wiek 6
- Błogosławiony Wilk Sebastian Hunot, prezbiter i męczennik Wiek 18
- Święci Alfeusz i Zacheusz z Cezarei, męczennicy Wiek 4
- Święci Jordan Ansalone i Tomasz Hioji Rokuzayemon Nishi, prezbiterzy i męczennicy Wiek 17
- Święty Grzegorz Cudotwórca z Neocezarei, biskup Wiek 6
- Święty Hugon z Novary, opat Wiek 12
- Święty Łazarz Malarz, mnich Wiek 8