ŚWIĘTY · APOSTOŁ I EWANGELISTA
Święty Jan Apostoł
- Dzień wspomnienia
- 27 grudnia
- Okres
- Wiek 1
- Śmierć
- 99
ApostołowieEwangeliściOgólny kalendarz rzymskiŚwięci z Pisma Świętego
Wśród najbardziej czczonych: Najbardziej czczeni w obszarze chorwackim, Najbardziej czczeni w obszarze anglojęzycznym, Najbardziej czczeni w obszarze niemieckojęzycznym, Najbardziej czczeni w obszarze włoskim, Najbardziej czczeni w obszarze hiszpańskojęzycznym, Najbardziej czczeni w obszarze francuskojęzycznym, Najbardziej czczeni w obszarze portugalskojęzycznym
Życie
Święty Jan Apostoł, syn Zebedeusza i Salome, rodzony brat świętego Jakuba Starszego, trudnił się rybołówstwem na Jeziorze Galilejskim, zanim Pan powołał go do grona swoich towarzyszy (Mt 4,21-22A postąpiwszy ztamtąd, ujrzał drugich dwu braciéj, Jakóba Zebedeuszowego, i Jana brata jego, w łodzi z Zebedeuszem, ojcem ich, oprawując sieci swoje, i wezwał ich.; Mk 1,19-20A ztamtąd odszedłszy maluczko, ujrzał Jakóba Zebedeuszowego i Jana, brata jego, a oni zbierali sieci w łodzi.). Ze względu na ich niezłomną gorliwość i płomienne usposobienie Jezus nazwał obu braci Boanerges, to znaczy „synami gromu” (Mk 3,17I Jakóba Zebedeuszowego i Jana, brata Jakóbowego, i dał im imiona Boanerges, co jest, synowie gromu.). Jan był początkowo uczniem Jana Chrzciciela i obok Andrzeja jako pierwszy poszedł za Jezusem, gdy Chrzciciel wskazał na Niego jako Baranka Bożego (J 1,35-40A nazajutrz zasię stał Jan i dwaj z uczniów jego.).
Pośród dwunastu apostołów Jan cieszył się miejscem szczególnie uprzywilejowanym. Wraz z Piotrem i Jakubem był jedynym świadkiem wskrzeszenia córki Jaira (Mk 5,37I nie dopuścił żadnemu iść za sobą, jedno Piotrowi i Jakóbowi i Janowi, bratu Jakóbowemu.), chwalebnego Przemienienia Chrystusa na górze Tabor (Mt 17,1A po sześci dniach wziął Jezus Piotra, Jakóba i Jana, brata jego, i wprowadził je na górę wysoką osobno.) oraz trwogi konania w Ogrodzie Getsemani (Mt 26,37A wziąwszy Piotra i dwu synów Zebedeuszowych, począł się smucić i tęsknić sobie.). Podczas Ostatniej Wieczerzy spoczywał tuż przy Panu, opierając swą głowę na piersi Jezusa (J 13,23.25Był tedy jeden z uczniów jego siedzący na łonie Jezusowem, którego miłował Jezus.). W czwartej Ewangelii z głęboką pokorą określa siebie mianem „ucznia, którego Jezus miłował”.
W decydujących momentach Męki Pańskiej, gdy pozostali uczniowie się rozproszyli, Jan pozostał niezłomny. Stał u stóp krzyża na Kalwarii obok Matki Jezusa i pobożnych niewiast, gdzie ukrzyżowany Zbawiciel powierzył mu swą najświętszą Matkę słowami: „Oto Matka twoja!”, a do Matki rzekł: „Niewiasto, oto syn twój!” (J 19,26-27Gdy tedy ujrzał Jezus matkę i ucznia, którego miłował, stojącego, rzekł matce swojéj: Niewiasto, oto syn twój.). Od tej godziny Jan wziął Ją do siebie. Wczesnym rankiem w dzień Zmartwychwstania, poruszony wieścią Marii Magdaleny, Jan pobiegł z Piotrem do grobu, przybył pierwszy, ujrzał leżące płótna i uwierzył (J 20,2-8Biegła tedy i przyszła do Symona Piotra i do drugiego ucznia, którego miłował Jezus, a rzekła im: Wzięto Pana z grobu, a nie wiemy, gdzie go położono.). Był także pierwszym, który rozpoznał zmartwychwstałego Pana na brzegu Jeziora Tyberiadzkiego, mówiąc do Piotra: „To jest Pan!” (J 21,7Rzekł tedy uczeń on, którego miłował Jezus, Piotrowi: Pan jest. Symon Piotr usłyszawszy, iż Pan jest, przepasał się suknią; (albowiem był nagi), i rzucił się na morze.).
Po Zesłaniu Ducha Świętego Jan działał z Piotrem w Jerozolimie, uzdrowił chromego przed Świątynią (Dz 3,1-10A Piotr i Jan wstępowali do kościoła na godzinę modlitwy dziewiątą.) i znosił uwięzienie (Dz 4,3I poimali je i wsadzili je do więzienia do jutra; bo już był wieczór.). Święty Paweł w Liście do Galatów nazywa go jednym z filarów Kościoła (Ga 2,9A gdy poznali łaskę, która mi jest dana, Jakób i Cephas i Jan, którzy się zdali być filarami, dali mi i Barnabie prawicę towarzystwa, abyśmy my do poganów, a oni do obrzezania.). Później udał się do Azji Mniejszej i z Efezu zarządzał tamtejszymi Kościołami. Za cesarza Domicjana został zesłany na samotną wyspę Patmos, gdzie otrzymał niebiańskie widzenia, które zapisał w prorockiej księdze Apokalipsy (Ap 1,9Ja, Jan, brat wasz i uczęstnik ucisku i w królestwie i w cierpliwości w Chrystusie Jezusie, byłem na wyspie, którą zowią Patmos, dla słowa Bożego i świadectwa Jezusa.). Napisał czwartą Ewangelię, w której wzniósł się ku najgłębszym tajemnicom odwiecznego Słowa Bożego, a także trzy listy. Zmarł w Efezie w głębokiej starości około 100 roku, za panowania cesarza Trajana, niestrudzenie powtarzając swym duchowym dzieciom: „Dziateczki, miłujcie się wzajemnie!”.
Cuda
Według starożytnego świadectwa Tertuliana cesarscy prześladowcy w Rzymie wrzucili świętego Jana do kotła z wrzącym olejem przed Bramą Latyńską, lecz apostoł dzięki Bożej mocy wyszedł zeń zupełnie nietknięty, po czym nastąpiło jego wygnanie na Patmos. Tradycja kościelna pamięta także, iż wrogowie podali mu niegdyś kielich z zatrutym winem; gdy jednak Jan pobłogosławił go znakiem krzyża, trucizna uszła z naczynia pod postacią węża, a on wypił napój bez żadnego uszczerbku.
Kult i patronat
Święto świętego Jana, apostoła i ewangelisty, obchodzone jest 27 grudnia. Jego grób w Efezie był przez wieki słynnym celem pielgrzymkowym, nad którym cesarz Justynian wzniósł potężną bazylikę. W sztuce sakralnej Jan ukazywany jest przy orle, symbolu wzniosłego teologicznego lotu jego Ewangelii, oraz z kielichem, z którego wyłania się wąż, bądź z księgą. Jest patronem teologów, pisarzy, wydawców, księgarzy i drukarzy.
Tego samego dnia, 27 grudnia, wspomina się również
- Święta Fabiola, wdowa Wiek 4
- Święty Teodor Grapt, prezbiter i męczennik Wiek 9