Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

Święci › Wiek 5 › Życiorysy › Święty Jan Chryzostom

Święty Jan Chryzostom
Kliknij, aby powiększyć
×
Święty Jan Chryzostom
Święty Jan Chryzostom. Źródło obrazu: Wikimedia Commons

ŚWIĘTY · BISKUP I DOKTOR KOŚCIOŁA

Święty Jan Chryzostom

Dzień wspomnienia
13 września
Okres
Wiek 5
Śmierć
407

Życie

Święty Jan urodził się w Antiochii około 347 roku w znakomitej rodzinie chrześcijańskiej. Ojciec Sekundus, wysoki oficer w wojsku syryjskim, zmarł wkrótce po jego narodzinach, przeto troskę o wychowanie Jana przejęła jego dwudziestoletnia matka Antuza, kobieta wyjątkowej wiary i cnoty. Zapewniła mu najlepsze wykształcenie w sławnych szkołach Antiochii, gdzie Jan uczył się sztuki retorycznej u sławnego pogańskiego retora Libaniusza. Lecz kiedy spotkał świętego biskupa Melecjusza, Jan całkowicie odwrócił się od nauk świeckich, przyjął chrzest święty i został ustanowiony lektorem. Kierowany pragnieniem surowszego życia, spędził kilka lat we wspólnocie monastycznej oraz w samotnej pieczarze na pustyni, jednak nadszarpnięte zdrowie zmusiło go do powrotu do miasta.

Biskup Flawian wyświęcił go w 386 roku na prezbitera. Podczas dwunastu lat posługi kapłańskiej w Antiochii Jan stał się najsławniejszym kaznodzieją chrześcijańskiego świata, wyjaśniając codziennie Pismo Święte i pocieszając lud, zwłaszcza w sławnych mowach O posągach, kiedy miasto drżało ze strachu przed zemstą cesarską. Ze względu na niezrównaną wymowę i boskie natchnienie w mowie Kościół nadał mu później przydomek Chryzostom, co oznacza Złotousty. W 397 roku cesarz Arkadiusz powołał go na stolicę patriarchy Konstantynopola, dokąd Jan został sprowadzony potajemnie i wyświęcony w lutym 398 roku.

Jako biskup Konstantynopola Jan natychmiast rozpoczął gruntowną odnowę duchową i moralną. Ograniczył przepych dworu biskupiego, zniósł uczty i wybudował duży szpital dla ubogich ze zaoszczędzonych pieniędzy. Od duchowieństwa i mnichów wymagał surowej dyscypliny, a z ambony nieustraszenie upominał bogatych i dworzan za ich próżność, przepych i niesprawiedliwość wobec słabych. Zyskał przez to ogromną miłość ludu, ale i nienawiść dworu cesarskiego, zwłaszcza cesarzowej Eudoksji, a także zazdrosnych biskupów pod wodzą patriarchy aleksandryjskiego Teofila.

Na bezprawnym Synodzie pod Dębem w 403 roku wrogowie osądzili go i skazali na wygnanie, lecz cesarz musiał go natychmiast przywrócić z powodu buntu ludu i trzęsienia ziemi w stolicy. Wkrótce prześladowania rozpoczęły się na nowo i Chryzostom w 404 roku został ostatecznie wygnany do odległego Kukuzusu w Armenii. Choć święty papież Innocenty I stanął w jego obronie i ogłosił jego złożenie z urzędu za nieważne, prześladowcy poddali Jana jeszcze cięższej podróży ku wybrzeżom Morza Czarnego. Wyjałowiony głodem, chorobami i szorstkością żołnierzy prowadzących go w deszczu i upale, święty Jan Chryzostom oddał ducha Bogu 14 września 407 roku w Komanie w Puncie, wypowiadając swoje ostatnie sławne słowa: "Bogu niech będą dzięki za wszystko".

Kult i patronat

Wspomnienie świętego Jana Chryzostoma w Kościele rzymskokatolickim obchodzone jest 13 września, w dzień poprzedzający rocznicę jego śmierci, podczas gdy Kościoły wschodnie uroczyście czczą go 27 stycznia, 30 stycznia i 13 listopada. Jego święte relikwie w 438 roku zostały w triumfie przeniesione do Konstantynopola do kościoła Świętych Apostołów, a później trafiły do Bazyliki Świętego Piotra w Rzymie. Papież Pius X ogłosił go niebieskim patronem kaznodziejów chrześcijańskich.

Jako Doktor Kościoła pozostawił nieocenioną skarbnicę komentarzy do Pisma Świętego, homilii i pism teologicznych, wśród których szczególnie wyróżnia się dzieło O kapłaństwie. Jego imię nosi także najbardziej rozpowszechniona liturgia obrządku wschodniego. W sztuce sakralnej przedstawiany jest w szatach biskupich z księgą Ewangelii w ręku, z piórem lub gołębicą nad ramieniem, symbolem Ducha Świętego, który natchnął jego złote słowa.

Tego samego dnia, 13 września, wspomina się również