Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

Święci › Wiek 4 › Życiorysy › Święta Helena

Święta Helena
Kliknij, aby powiększyć
×
Święta Helena
Święta Helena. Źródło obrazu: Wikimedia Commons

ŚWIĘTA · CESARZOWA

Święta Helena

Dzień wspomnienia
18 sierpnia
Okres
Wiek 4
Śmierć
330

Życie

Święta Helena, cesarzowa i matka cesarza Konstantyna Wielkiego, urodziła się około połowy trzeciego wieku, najprawdopodobniej w Drepanum nad zatoką Nikomedii. Pochodziła ze skromnej rodziny; święty Ambroży w swojej mowie z okazji śmierci cesarza Teodozjusza nazywa ją oberżystką. Mimo skromnego pochodzenia została prawowitą małżonką rzymskiego wodza Konstancjusza Chlorusa. Ich jedyny syn Konstantyn urodził się w Naissus (dzisiejszy Nisz) w Mezji Górnej w 274 roku. Kiedy Konstancjusz Chlorus w 292 roku został współwładcą na Zachodzie, ze względów politycznych opuścił Helenę, aby poślubić Teodorę, pasierbicę cesarza Maksymiana Herkuliusza.

Syn Heleny, Konstantyn, pozostał jej głęboko oddany i wierny. Po śmierci Konstancjusza Chlorusa w 308 roku Konstantyn przejął władzę, wezwał swoją matkę na dwór cesarski, nadał jej wzniosły tytuł Augusty, nakazał oddawać jej najwyższe hory cesarskie i polecił bić monety z jej wizerunkiem. Pod wpływem syna, a zwłaszcza po jego zwycięstwie nad Maksencjuszem w 312 roku, Helena przyjęła chrześcijaństwo. Historyk Euzebiusz w dziele Życie Konstantyna świadczy, że stała się tak pobożną służebnicą Bożą, jakby od samego dzieciństwa była uczennicą Zbawiciela rodzaju ludzkiego. Dzięki swemu wyjątkowemu autorytetowi i hojności silnie wspierała szerzenie chrześcijaństwa oraz poświęciła się opiece nad ubogimi, potrzebującymi i całymi wspólnotami, odwiedzając kościoły w skromności i obdarowując je bogatymi darami.

W podeszłym wieku, po tym jak Konstantyn w 324 roku został jedynym cesarzem, Helena udała się z pielgrzymką do Ziemi Świętej. Tam starannie i z wielką troską nawiedziła święte miejsca narodzenia, męki i zmartwychwstania Jezusa. Poleciła wznieść dwie słynne bazyliki: jedną w Betlejem nad grotą Narodzenia Pańskiego, a drugą na Górze Oliwnej w pobliżu Jerozolimy, w miejscu Wniebowstąpienia Pańskiego, a świętą grotę ozdobiła drogocennymi dekoracjami. Jej pobyt w Jerozolimie wiąże się z odnalezieniem prawdziwego krzyża Chrystusowego, wydarzeniem, które wcześnie odnotował Rufin. W Rzymie jej rezydencją był pałac Sessorium, w którego pobliżu zbudowano bazylikę Świętego Krzyża Jerozolimskiego, gdzie złożono drogocenne relikwie męki Pańskiej. Cesarzowa Helena zmarła około 330 roku w wieku około osiemdziesięciu lat, w obecności swego syna cesarza Konstantyna.

Kult i patronat

Liturgiczne wspomnienie świętej Heleny cesarzowej obchodzone jest 18 sierpnia według Martyrologium Rzymskiego. Jej ciało zostało najpierw złożone w grobowcu cesarskim w kościele Świętych Apostołów w Konstantynopolu, a w 849 roku przeniesione do opactwa Hautvillers w francuskiej archidiecezji Reims. Jej kult wcześnie rozprzestrzenił się na całym Zachodzie i Wschodzie. W ikonografii chrześcijańskiej przedstawiana jest w stroju cesarskim z koroną na głowie, trzymająca w ręku czcigodny krzyż Pański i gwoździe męki. Jest patronką archeologów, pielgrzymów, nawróconych, budowniczych kościołów oraz matek chrześcijańskich.

Tego samego dnia, 18 sierpnia, wspomina się również